Borsa İstanbul’da sanayi gerilemesi

Haftaya başında merkez bankaları başrolde olurken, dün Evergrande borç sorunu ve şirketin yaşadığı likidite ile Çin’deki gayrimenkul piyasasına yönelik endişeler öne çıktı. Küresel piyasalarda domino etkisi yaratan Evergrande’nin bu hafta perşembe günkü kupon ödemeleri izlenecek. Salgın ve erken sıkılaşma endişeleri bir süredir risk iştahı üzerinde baskı oluştururken, yeni haftada zayıflama devam etti. Küresel çapta ve yurt içinde merkez bankası toplantıları yakından izlenerek, risk iştahı ve fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

Küresel borsalarda salgın ve ekonomik toparlanma endişeleri satıcılı bir seyre neden olurken, Evergrande sıkıntısının yayılabileceğine ilişkin korkular da dün sert satışlara neden oldu. Bu görünümün etkisİyle BIST 100 Endeksi dün günü yüzde 1,94 oranında sert düşüşle 1.391,91 puandan tamamladı. Endeks, günün ilk yarısında değer kazanırken, günün ikinci yarısında değer kaybetti. Asya borsaları Japonya hariç alıcılı seyrederken, Avrupa borsaları yükselişle açıldı. ABD borsaları da günü yaklaşık yüzde 2 düşüşlerle tamamlarken, bugün yükselişle açıldı. 

BORSA İSTANBUL

23 Eylül Perşembe günü gerçekleştirilecek olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın PPK toplantısı öncesinde sakin bir veri gündemi bulunurken, dün Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, küresel pay piyasalarına paralel değer kaybederek, günü önceki kapanışın yüzde 1,94 altında 1.391,91 puandan tamamladı.

Teknik açıdan BİST 100 endeksinde 200 GHO olan 1.393 seviyesi aşağı yönde ihlal edilirken, kısa vadede 1.417, gün içinde 1.407 seviyelerinin altında kaldıkça satış baskısının uzun vadeli yükseliş trendinin geçtiği 1.367-1.370 aralığındaki fiyat boşluğuna doğru devam etmesi bekleniyor. Gün içinde 1.400-1.405 aralığı önemli direnç bölgesi olarak görülürken, dünkü işlemlerde oluşan 1.419-1.407 aralığındaki boşluk kısa vadeli ilk direnç bölgesine dönüştü. Endeksin negatif eğilimden çıkarak yükseliş yönünde tekrar güç kazanması için 1.417 seviyesinden geçen kısa vadeli düşüş trendini yükselen hacimle yukarı kırması gerekiyor. 1.405-1.420 dirençleri altında zayıf görüntünün devam edebileceği tahmin edilirken, dolar bazında günü 1,60 cent desteğinden kapatan endekste, bu seviye altında hareketin başlaması halinde ise 1,50 cent uzun vadeli önemli destek noktasını oluşturuyor. Teknik göstergelerdeki güçlü negatif görünüm tepki yükselişleri oluşsa da kısa vadeli dip arayışının devam edeceğine işaret ederken, kısa vadeli göstergelerin aşırı satım tarafında olması ve saatlik göstergelerin dipten dönmesi gün içinde zayıf da olsa tepki yükselişi denemeleri oluşacağına işaret ediyor.

Piyasalarda bugün takip edilen verilerde ise gözler ABD’deydi. 15.30’da 2. çeyrek cari denge, ağustos ayı inşaat izinleri ve ağustos ayı konut başlangıçları izlendi.

Açılışta BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 8,93 puan ve yüzde 0,64 artarak 1.400,84 puana yükseldi.

Bankacılık endeksi yüzde 0,85 ve holding endeksi yüzde 0,75 artış kaydetti. Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 2,44 ile inşaat, tek kaybettiren yüzde 0,31 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı oldu.

Günün ilk yarısında yükseliş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 4,80 puan artışla 1.396,72 seviyesine çıktı. Toplam işlem hacmi 4,9 milyar lira düzeyinde gerçekleşti. Endeks, günün ilk yarısında en düşük 1.395,25, en yüksek ise 1.403,76 puanı gördü.

İlk yarıda bankacılık endeksi yüzde 0,71, holding endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,86 ile ulaştırma, en çok gerileyen ise yüzde 0,46 ile metal eşya, makina oldu.

Günün ilk yarısında mali endeks yüzde 0,47, hizmetler endeksi yüzde 0,74, sanayi endeksi yüzde 0,01 ve teknoloji endeksi yüzde 0,02 değer kazandı.

Önceki kapanışa göre günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 64’ü yükseldi, 30’u değer kaybetti. En çok işlem gören hisse senetleri Türk Hava Yolları, Garanti BBVA, Tüpraş, Şişecam, Yapı ve Kredi Bankası oldu. 

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, yüzde 0,45 oranında değer kaybederek, önceki kapanışa göre 6,31 puan azalışla günü 1.385,61 puandan tamamladı. Toplam işlem hacmi 12,4 milyar lira seviyesinde gerçekleşirken, endeks gün içinde 1.403,76 ile 1.383,35 seviyeleri aralığında dalgalandı.

Bankacılık endeksi yüzde 0,45 oranında değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,32 oranında değer kaybetti. Sektör endeksleri içinde en çok kazandıran yüzde 1,69 ile ulaştırma olurken, en fazla kaybettiren ise yüzde 2,30 ile metal, ana sanayi oldu.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 0,02, sanayi endeksi yüzde 0,95 ve teknoloji endeksi yüzde 0,69 oranında değer kaybederken, hizmetler endeksi yüzde 0,04 oranında değer kazandı.

BIST 30 endeksi, önceki kapanışa göre 6,16 puan ve yüzde 0,41 düşüşle 1.484,75 puandan kapandı. BIST hisselerinin 151’i değer kazandı, 235’i geriledi. Türk Hava Yolları, Garanti Bankası, Tüpraş, Europap Tezol Kağıt ve Ereğli Demir Çelik en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

KÜRESEL PİYASALAR

Küresel piyasalar Çinli Evergrande şirketinin Çin’de finansal istikrarı tehdit edebileceği endişesiyle dün son ayların en sert satıcılı gününü geride bırakırken, yeni günde tepki alımlarının etkisini artırdığı görülüyor.

Bilinen borcu 300 milyar doları aşan Çinli dev emlak geliştirme şirketi Evergrande’nin perşembe günü ödemesi gereken 100 milyon dolardan fazla tahvil kuponu ödemesine ilişkin endişeler, risk algısını artırarak küresel bazda satış baskısını beraberinde getirdi.

Kredi derecelendirme Kuruluşu Standard & Poor’s (S&P) konuya ilişkin açıklamasında Çin’in, finansal istikrarı hayati şekilde tehdit etmedikçe şirketi kurtarmayacağının tahmin edildiğini belirtti.

Öte yandan ABD Merkez Bankası’nın (Fed) toplantısı ve bütçe ile ilgili gelişmeler yatırımcıların odağındaki yerini korumaya devam ediyor. Fed’in yarın açıklanacak para politikası kararları için iki gün sürecek Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı bugün başlayacak.

New York borsasında dünkü sert düşüşün ardından gelen tepki alımlarının bugün vadeli endeks kontratlarında da etkili olduğu görülüyor. Analistler, JP Morgan stratejistlerinin ekonomik toparlanmanın hızlanabileceği beklentileriyle alım tavsiyesi vermesinin, dün seans sonlarına doğru alımları tetiklediğini ve pay piyasalarının kayıplarını kısmen telafi etmesinde belirleyici olduğunu bildirdi.

Dün S&P 500 endeksi yüzde 1,70, Dow Jones endeksi yüzde 1,78 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,19 değer kaybetti. Endeks kontratları, vadeli işlemelerde yeni güne alış ağırlıklı başladı ve şu dakikalarda ortalama yüzde 0,5 yükseliş kaydetti.

Dün, Avrupa Merkez Bankası (ECB) yetkililerinin para politikasının destekleyici konumunun devam edeceğine yönelik açıklamalarına karşın Avrupa borsalarında da azalan küresel risk iştahıyla birlikte satıcılı bir seyir izlendi.

ECB yetkilileri enflasyonun 2023’e kadar bir zaman aralığında yüzde 2 seviyesine gerileyeceğine inandıklarını, şu anda varlık fiyatlarının özellikle emtia başta olmak üzere oldukça oynak seyrettiğini bildirdi.

Bölgede, emtia fiyatlarındaki oynaklık ve bu durumun elektrik fiyatlarına etkisi gündemdeki yerini koruyor.

Dün, Almanya’da DAX endeksi yüzde 2,31, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,86, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,74 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 2,57 değer kaybederken, vadeli işlemlerde endeks kontratları yeni günde yüzde 0,1 ile yüzde 0,5 arasında yükselişlerle başladı.

Asya borsalarında, Japonya hariç alış ağırlıklı bir seyir izlendi. Asya’da Çin ve Güney Kore piyasalarında bugün resmi tatil nedeniyle işlem gerçekleştirilmezken, bugün açık olan diğer piyasalarda Japonya hariç tepki alımlarının etkisini artırdığı görülüyor. Bilinen 300 milyar dolar borcu bulunan Çinli Evergrande şirketine ilişkin haber akışının varlık fiyatlarının üzerinde etkili olmaya devam etmesi beklenirken, Avrupa borsaları ve ABD vadelilerindeki pozitif seyir Asya borsalarına da yansıdı. Dün resmi tatil nedeniyle işlem gerçekleştirilmeyen Japonya’da Nikkei 225 endeksi bugün yüzde 2,16 azalışla 29.839 puana gerilerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi kapanışa yakın yüzde 0,62 yükselişle 24.250 puanda ve Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 0,17 artışla 58.587 puanda seyrederken, Avustralya’da S&P/ASX 200 endeksi günü yüzde 0,35 değer kazancıyla 7.273 puandan tamamladı.

Avrupa borsaları, güne yükselişle başladı. Açılışın ardından Stoxx Europe 600 gösterge endeksi yüzde 0,62 artışla 457,18 puan, Almanya’da DAX 30 endeksi ise yüzde 0,55 değer kazanarak 15.215 puan oldu. İspanya’da IBEX 35 endeksi yüzde 0,76 artarak 8.722 puanda, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,10 yükselişle 8.455 puanda ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,71 değer kazanarak 6.953 puanda bulundu.

ABD borsası, Çin’in emlak devi Evergrande’nin borç riskinin yayılma endişesinin ardından güne yükselişle başladı. Açılışta Dow Jones endeksi, 120 puanın üzerinde değer kazandı ve yüzde 0,37 artarak 34.094,56 puana çıktı. S&P 500 endeksi yüzde 0,38 artışla 4.374,40 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,42 kazançla 14.775,8 puana yükseldi. Kovid-19 salgınında artan vakaların küresel toparlanmayı yavaşlatacağına dair endişeler, para politikası belirsizlikleri ve son olarak Çin’in emlak devi Evergrande’nin borç riskinin yayılma korkusuyla dün sert kayıplar yaşayan endeksler, bugün açılışta toparlanma gösterdi.

PARA PİYASALARI

İstanbul serbest piyasada dolar 8,6460 liradan, euro 10,1440 liradan güne başladı.

Serbest piyasada 8,6440 liradan alınan dolar, 8,6460 liradan satıldı. 10,1420 liradan alınan euronun satış fiyatı ise 10,1440 lira olarak belirlendi.

Dünkü günü kapanışta doların satış fiyatı 8,6660 lira, euronun satış fiyatı ise 10,1550 lira olmuştu.

Euro/dolar paritesi ise önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 1,1736’dan işlem gördü.

Dolar/TL ise dün yüzde 0,3 değer kazancıyla 8,6725’e yükselmesinin ardından, bugün bankalararası piyasanın açılışında 8,6380 seviyesinde işlem gördü.

Dolar/TL, güne düşüşle başlamasının ardından 8,63 seviyelerinde işlem gördü.

Dün, yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü bir önceki kapanışa göre yüzde 0,33 artışla 8,6725 seviyesinden tamamladı.

Dolar/TL, yeni güne değer kaybıyla başlamasının ardından saat 10.20 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,44 altında 8,6343 seviyesinde bulundu.

Euro/TL yüzde 0,40 düşüşle 10,1300’ten, sterlin/TL de yüzde 0,33 azalışla 11,8050’den satıldı.

Dolar endeksi yatay seyirle 93,2 seviyesinde bulunurken, euro/dolar paritesi de önceki kapanışın hemen üzerinde 1,1730’dan işlem gördü. Dolar/yen paritesi önceki kapanışın yüzde 0,23 üzerinde 109,68 seviyesinde bulundu. 

Analistler, küresel piyasalarda kısmen azalan risk algısıyla gelişmekte olan ülke para birimlerinin dolar karşısında değer kazandığını bildirdi.

Bugün, ABD’de cari işlemler dengesi, inşaat izinleri ve konut başlangıçları istatistiklerinin takip edileceğini belirten analistler, Çinli Evergrande şirketine ilişkin haber akışının da varlık fiyatlarını etkilemeye devam etmesinin beklendiğini ifade etti.

Gün ortasında Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı’nda işlem gören gösterge kağıdı 9 Kasım 2022 vadeli tahvilin, bugün valörlü işlemlerinin saat 13.00 itibarıyla basit getirisi yüzde 17,08, bileşik getirisi yüzde 17,81 seviyelerinde bulundu.

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla euro/dolar paritesi 1,1740, sterlin/dolar paritesi 1,3680 ve dolar/yen paritesi 109,5 düzeyinde seyretti.

İstanbul serbest piyasada dolar 8,6430 liradan, euro 10,1500 liradan satıldı.

Gün sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 8,6241 lira, satışta 8,6586 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 8,6588 lira, satışta 8,6934 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda, saat 18.00 itibarıyla euro/dolar paritesi 1,17248, sterlin/dolar paritesi 1,3643, dolar/yen paritesi de 109,18 düzeyinde seyretti. Yurt içinde serbest piyasada da dolar/TL 8,6417, euro/TL 10,1387 ve sterlin/TL de 11,7976 seviyesinden karşılık buldu.

EMTİA PİYASASI

Brent petrolün varili uluslararası piyasalarda 74,74 dolardan işlem gördü.

Dün 73,52 dolara kadar gerileyen Brent petrolün varil fiyatı, günü 73,93 dolar seviyesinde tamamladı. Brent petrolün varili, bugün saat 09.37 itibarıyla kapanışa göre yüzde 1,09 artışla 74,74 dolardan işlem gördü. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 71,06 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları dün, Çinli Evergrande şirketinin bu hafta ödemesi gereken borçlara ilişkin belirsizlikler nedeniyle doların uluslararası piyasalarda yükselmeye devam etmesiyle yüzde 2’den fazla değer kaybetti.

Öte yandan, ABD’de ağustos sonunda ülkenin güney kıyılarında etkili olan Ida kasırgasının ardından devam eden arz sıkıntıları petrol fiyatlarına olumlu yansıdı.

ABD İçişleri Bakanlığına bağlı Güvenlik ve Çevre Uygulama İdaresi de Meksika Körfezi’ndeki petrol üretiminin yaklaşık yüzde 18’inin, doğal gaz üretiminin ise yüzde 27’sinin hala kapalı durumda olduğunu bildirdi.

Meksika Körfezi bölgesindeki en büyük petrol üreticisi konumunda bulunan Royal Dutch Shell, Ida kasırgasının neden olduğu hasar nedeniyle bölgedeki bir tesisinin bu yılın sonuna kadar faaliyete geçemeyeceğini açıkladı.

Uzmanlar, Shell’in üretim kaybının Meksika Körfezi petrol arzını günlük 200 bin ila 250 bin varil azaltacağını tahmin ediyor. Meksika Körfezi’ndeki platformlarda günlük 1,8 milyon varil üretim yapılıyor. Bu rakam, ABD petrol üretiminin yaklaşık yüzde 16’sını karşılıyor.

Brent petrolde teknik olarak 74,91 ile 75,16 dolar aralığının direnç, 74,24 ile 73,99 dolar aralığının ise destek bölgesi olarak izlenebileceği ifade ediliyor.

Altının gram fiyatı, güne düşüşle başlamasının ardından 489 lira seviyesinde işlem gördü.

Dün dolar kuru ve altının onsundaki yükselişe paralel değer kazanan altının gram fiyatı, günü önceki kapanışın yüzde 0,88 üzerinde 492 liradan tamamladı.

Altının gram fiyatı, yeni güne de düşüşle başlamasının ardından, saat 10.50 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,6 altında 489 liradan işlem gördü. Çeyrek altın 800 lira, Cumhuriyet altını da 3.270 liradan satıldı.

Altının ons fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,3 azalışla 1.760 dolardan alıcı buldu.

Analistler, Çin devletinin Evergrande şirketine yönelik ne tür adımlar atacağı belirsizliğinin piyasalar tarafından yakından takip edildiğini belirterek, altının ons fiyatı ve dolar kurundaki düşüşün yurt içinde altın fiyatlarındaki gerilemeyi beraberinde getirdiğini aktardı.

Dolar/TL, şu dakikalarda önceki kapanışa göre yüzde 0,4 azalışla 8,64 seviyesinde bulundu.

Analistler, bugün ABD’de cari işlemler dengesi, inşaat izinleri ve konut başlangıçları istatistiklerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan altının ons fiyatında 1.750 seviyesinin önemli destek konumunda olduğunu söyledi.

Gün ortasında İstanbul Kapalıçarşı’da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 490,00 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 3.250,00 lira oldu.

Altının onsu uluslararası piyasalarda yüzde 0,2 artışla 1.767,5 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,8 artışla 74,1 dolardan işlem gördü.

Gün sonunda Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası’nda (KMKTP) en düşük 485 bin lira, en yüksek ise 492 bin lirayı gören standart altının kilogram fiyatı, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,5 artışla 492 bin liradan tamamladı.

İstanbul Kapalıçarşı’da, bugün kapanışta çeyrek altın 800,00 lira, Cumhuriyet altını 3.275,00 liradan satılırken, 24 ayar külçe altının gram fiyatı ise dünkü kapanışa göre yüzde 0,7 yükselişle 493,80 liradan işlem gördü.

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.00 itibarıyla 1.778 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı, yüzde 0,53 gerileyerek 7353 dolardan işlem gördü.

VADELİ PİYASA

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) ekim vadeli BIST 30 endeksine dayalı kontrat, güne yükselişle başlamasının ardından 1.518 puanda dengelendi.

Ekim vadeli endeks kontratı, en yüksek 1.519,50 puanı görmesinin ardından önceki normal seans kapanışının yüzde 0,5 üzerinde 1.518,00 seviyesinden işlem gördü.

Dün, satış ağırlıklı bir seyir izleyen endeks kontratı, normal seansı önceki kapanışın yüzde 1,6 altında 1.511 puandan tamamladı. Endeks kontratı, akşam seansında da düşüşünü sürdürerek 1.508,50 puana indi.

Analistler, dün küresel pay piyasalarının Çinli Evergrande şirketine ilişkin endişelerle satış ağırlıklı bir seyir izlemesinin ardından yeni günde tepki alımlarının etkisini artırdığını söyledi.

Bugün yurt dışında, ABD’de cari işlemler dengesi, inşaat izinleri ve konut başlangıçları istatistiklerinin takip edileceğini belirten analistler, teknik açıdan endeks kontratında 1.530 puanın direnç, 1.500 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydetti.