Hisarcıklıoğlu: 6 ay boyunca ne anapara ne faiz ödemesi olacak

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Lideri Rifat Hisarcıklıoğlu, yaptığı yazılı açıklamada, Hazine ve Maliye Bakanlığının bugün duyurduğu 2021 Nefes Kredisi’ne ait değerlendirmede bulundu.

TOBB ve 365 oda-borsa olarak, Nefes Kredisi ile tüm kaynaklarını üyelerinin buyruğuna sunduklarını vurgulayan Hisarcıklıoğlu, finansman muhtaçlığına karşılık verebilmek ismine TOBB Nefes Kredisi’ni yine hayata geçirdiklerini tabir etti.

Cirosu 10 milyon liranın altında olan ve 2020 yılı cirosunda 2019’a nazaran yüzde 25 kayıp yaşayan firmaların, 1 Haziran’dan itibaren üye oldukları oda ve borsalardan alacakları üyelik evrakıyla banka şubelerine başvurabileceğini kaydeden Hisarcıklıoğlu, krediden faydalanmak isteyen işletmelerin, üyelik dokümanını oda-borsalara gitmeden, çevrim içi ortamda TOBB yahut oda-borsaların sistemlerinden e-belge olarak da edinebileceklerinin altını çizdi.

Projeye bankaların ağır iştiraki nedeniyle mutlu olduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Sağ olsun bankalarımız da bu projeye dayanak veriyor. Üyelerimiz, 10 bankanın Türkiye’nin her yerindeki şubelerinden kredi kullanabilecek. TOBB Nefes Kredisi’nin faizi yıllık yüzde 17,50 olacak. Ciroya nazaran azami 200 bin lira kredi kullanılabilecek. 6 aylık ödemesiz devir şu an işletmelerimiz için en kıymetli konu. 6 ay boyunca ne anapara ne faiz ödemesi olacak. İnşallah o vakte kadar aşılamanın da tesiriyle işler olağana dönecek, işletmelerimiz olağan hayatlarına geri dönecekler.”

Kilit sektörler yol haritalarıyla toparlanacak

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, “Covid-19 Krizine Cevap ve Dayanıklılık Projesi” kapsamında Türkiye iktisadı için kilit ehemmiyete sahip dokumacılık, lojistik, besin, makine ve otomotiv bölümlerinde 25 farklı “kırılgan kesimler tahlil raporu” hazırladıklarını belirterek, “Bu da bilhassa iş ve tedarik kesintilerini önlemek için yol haritalarında bize yardımcı oldu.” dedi.

Bakan Varank, çevrim içi olarak gerçekleştirilen “COVID-19’un Kırılgan Kesime Tesirleri Raporları Tanıtım Toplantısı”nda yaptığı konuşmada, sıhhat krizinin ötesine geçen COVID-19 salgınının hayatın her alanına tesir ettiğine işaret ederek sorunun tahlili için global bakış açısı ve iş birliklerinin gerektiğini söyledi.

Varank, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğinde uyguladıkları ve Japon hükümetince finanse edilen projenin, global salgınla gayrette memleketler arası iş birliğinin en hoş örneklerinden biri olduğuna dikkati çekti.

“Salgının tesirlerini tahlil eden bilimsel çalışmalara yük veriyoruz”

Varank, bir yandan COVID-19’un toplum ve işletmeler üzerindeki akut tesirlerini bertaraf ederken, başka yandan salgının kısa ve uzun vadeli tesirlerini tahlil eden bilimsel çalışmalara tartı verdiklerine dikkati çekerek, şu tabirleri kullandı:

“Salgının şimdi başlangıç devrinde, COVID-19’un toplumsal, beşeri ve ekonomik tesirlerine yönelik olarak TÜBİTAK aracılığıyla proje davetimizi açtık. Geçen şubat ayında bu davet kapsamında dayanak verdiğimiz 97 projenin bulgularını iki günlük bir konferansla kamuoyu ile paylaştık. Bugün tanıtımını yaptığımız ve paydaşlarımızın katkısıyla hayata geçen proje de bu manada attığımız değerli adımlardan biri. Projede, yereldeki ve bölgelerdeki aktörlerin ekonomilerinin toparlanmasına, krizlere karşı dayanıklılıklarının artırılmasına ve kurumsal kapasitelerinin geliştirilmesine odaklandık.

Özel dalın güçlendirilmesi, gençlerin mesleksel marifetlerinin artırılması projemizin temel önceliği. Bu kapsamda, birinci olarak bölgelerdeki kırılgan kesimlerin COVID-19 krizi sonrası durumlarını tahlil ettik, tekrar toparlanma stratejilerini değerlendirdik. Türkiye iktisadı için kilit kıymete sahip dokumacılık, lojistik, besin, makine ve otomotiv kesimlerinde 25 farklı kırılgan bölümler tahlil raporu hazırladık. Bunların yabancı lisanda olanları da mevcut. Bu da bilhassa iş ve tedarik kesintilerini önlemek için yol haritalarında bize yardımcı oldu. Buna dönük raporları hazırlarken de bunlardan faydalandık.”

“Eğitimler gençlerin istihdamına yarar sağlayacak”

Varank, kelam konusu dallarda faaliyet gösteren işletmelerin ihracat potansiyelinin artırılması için “Yeni Pazar Analizi” ve “Ürün Uzayı Analizi” raporlarını hazırladıklarını belirterek bu raporlarda, ihracatta amaç pazarlar ve eser çeşitliliği tahlillerinin yanında, rekabetin artırılmasına yönelik siyaset, strateji ve aksiyonların yer aldığını söz etti.

“Projenin bir öbür çıktısını ise ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin dijital hünerlerini geliştirmek için düzenlenen eğitim ve kapasite geliştirme faaliyetleri oluşturuyor.” diyen Varank, e-ticaret, dış ticaret, toplumsal medya pazarlaması üzere hususlarda düzenlenen eğitimlerden 3 binden fazla gencin faydalandığını bildirdi.

Varank, kelam konusu eğitimlerin gençlerin salgın sonrası periyotta istihdam edilmelerinde önemli yarar sağlayacağına işaret ederek, şu bilgileri paylaştı: “Kırılgan bölümlerde faaliyet gösteren KOBİ’lerimizin teknik kapasitelerini geliştirmek için de birçok eğitim ve danışmanlık faaliyetleri yürüttük. 500’e yakın işletmemiz, dijitalleşme, finansal tahlil, finansmana erişim, stratejik planlama ve yenilik üzere hususlarda eğitim ve danışmanlık hizmeti aldı. Proje tamamlandığında bu sayı 1000’e ulaşacak.”

“KOBİ’lere finansal dayanak sağlayacağız”

JICA Türkiye Ofisi Lideri Nobuhiro Ikuro ise Türkiye’ye projede dayanak vermekten memnuniyet duyduklarını belirterek, COVID-19 salgınına karşılık vermek hedefiyle geçen ay Dünya Bankası aracılığıyla KOBİ’lere KOSBEG iş birliğiyle süratli takviye projesi yapmaya karar verdiklerini ve KOBİ’lere finansal dayanak sağlayacaklarını söyledi. Ikuro, toplumdaki kırılgan kümelere bu tıp çalışmalar aracılığıyla yardım etmeye çalıştıklarını aktararak, “KOBİ’lere bu sene teknik takviyeler de sunacağız. Teknik dayanak projemizin emeli Türkiye’de yeni ortaya çıkmış danışmanlık hizmetine Japon danışmanlar tarafından dayanak vermek olacak.” dedi.

UNDP Türkiye Mukim Temsilcisi Louisa Vinton da aktiflikle özel kesime ve kırılgan kesimlere takviye olmaya çalıştıklarını tabir etti. Türkiye’nin geçen devirde ekonomik büyüme kaydeden sayılı ülkelerden olduğunu anımsatan Vinton, ülkenin salgınla uğraş kapsamında yürüttüğü çalışmaların takdire şayan olduğunu lisana getirdi.

ASO Başkanı Özdebir: Borcu artıran teşvikler yerine, vergisel teşvikler verilmeli

Ankara Sanayi Odası(ASO) Lideri Nurettin Özdebir, enflasyondaki yükselişte, kur artışından fazla, emtia, orta mal ve yarı mamul eserlerde döviz bazında yaşanan artışların belirleyici olduğunu bildirirken, stratejik eserlerin ihracatına kısıtlama getirilmesini istedi.

ASO Mayıs ayı Meclis Toplantısında konuşan Nurettin Özdebir, fiyatlardaki yükselişe karşın, üreticilerin iç piyasada orta mal bulmakta sorun yaşadıklarını kaydetti. Bilhassa kimi stratejik dallarda, hammadde ihracatına kısıtlamalar getirilerek daha fazla kesin eser ihracatına tartı verilmesi gerektiğine değinen Özdebir, salgın sonrası açıklanan tedbirlerin talebi canlı tuttuğunu, üretimin yani arz tarafının ihmal edildiğini bildirdi.

Güç günde ülke iktisadını ayakta tutan sanayicilerin üretime devam edebilmesi için ihracat teşviklerinin süratle devreye girmesi gerektiğini belirten Nurettin Özdebir, “Destek düzeneği devreye girdiğinde daima aklımıza kredi geliyor. Kredi kullanarak üretim gücünü muhafazaya çalışan firmalar son devirlerde işletme bilançolarında önemli bozulma ile karşı karşıya kaldı” dedi.

Borcu artıran teşvikler yerine vergisel teşviklerle sanayicilerin üretime devam etmesinin sağlanması gerektiğine dikkat çeken Nurettin Özdebir, kırılgan yapının aşılmasının mevcut işletmelerin yaşatılmasına bağlı olduğunu söyledi.

TBMM’ye sunulan torba teklifte yer alan matrah ve vergi artırımı için öngörülen oranların yüksek olduğunu belirten Özdebir, vergiye uyumlu mükelleflerin matrah artırımındaki indirim oranlarının ise en az yüzde 50 olmasını önerdi.

Matrah ve vergi artırımı yapan mükellefler nezdinde başlamış vergi incelemelerinin durdurulması gerektiğini de vurgulayan Özdebir, işletme etkinlerinin değerlendirilmesinde uygulanacak vergi oranının yüzde 1 olarak belirlenmesi faydalı olacağına vurgu yaptı.

ASO’dan yeniden yapılandırma için öneriler

Ankara Sanayi Odası (ASO) Lideri Nurettin Özdebir, endüstrinin üretim gücünün korunabilmesi için vergisel teşviklere muhtaçlık duyulduğunu bildirdi.

Özdebir, ASO’nun mayıs ayı meclis toplantısında yaptığı konuşmada, son periyotta emtia, orta mal ve yarı mamul eserlerde döviz bazındaki artışların endüstricinin üretim gücünü değerli ölçüde azalttığını söyledi.

Üreticinin iç piyasada orta mal bulmakta zahmet çektiğine işaret eden Özdebir, “Özellikle ihracatta, birtakım stratejik kesimlerde, hammadde ihracatına kısıtlamalar getirilerek daha çok son eser ihracatına tartı verilmesi gerektiğini” vurguladı.

Özdebir, şu değerlendirmelerde bulundu:

“COVID-19 salgını sonrasında uygulamaya konulan dayanaklar daha çok iktisadın talep tarafını canlı tutmak için yapılan takviyeler biçiminde gerçekleşti. Bu süreçte iktisadın arz tarafı ihmal edildi ve edilmeye de devam ediyor. Bu sıkıntı günlerde ülke iktisadını ayakta tutan biz sanayicilerin üretime devam edebilmesi için ihracat teşvikleri ve selektif işletme kredilerinin hızla devreye girmesi gerekmektedir.

Son periyotta uygulamaya konulan teşvik paketleri daha çok kredi kanalı ile gerçekleşti. Takviye sistemi devreye girdiğinde daima aklımıza kredi geliyor. Kredi kullanarak üretim gücünü müdafaaya çalışan firmalar son devirlerde işletme bilançolarında önemli bozulma ile karşı karşıya kaldı. Öbür taraftan daha evvel kullanılan kredilerin de vadesinin gelmesi ve artan emtia fiyatları endüstricinin likidite problemlerinin ortaya çıkmasına neden oldu.”

Yine yapılandırma için teklifler

Özdebir, salgının ıstıraplarını gidermek maksadıyla TBMM’ye sunulan tekrar yapılandırma kanun teklifini son derece olumlu bulmakla birlikte teklifle ilgili teklifleri bulunduğunu söyledi.

Özdebir, tekliflerinden kimilerini şöyle sıraladı:

– Kanun teklifinde matrah ve vergi artırımı için öngörülen oranlar ve maktu meblağlar yüksektir. Bu bağlamda cari hesapların düzeltilmesi ile ilgili olarak öngörülen oranında yüzde 3’e indirilmesi uygun olacaktır.

– Cari hesap düzeltmeleri nedeniyle muhasebeleştirilen fiyatların geçmiş yıl karlarından mahsubun kar dağıtımı sayılmaması da karara bağlanmalıdır. Ayrıyeten matrah ve vergi artırımından yararlanacak mükelleflerden vergiye uyumlu olanlar için öngörülen 5 puanlık indirim son derece yetersizdir. Bu indirimin taban yüzde 50 olarak belirlenmesi uygun olacaktır.

– Öbür taraftan matrah ve vergi artırımından yararlananlar ile ilgili olarak geriye dönük vergi hataları nedeniyle vergi incelemesi yapılmayacağının karara bağlanması faydalı olacaktır. Böylelikle bu artırımlardan yararlanacak mükelleflere yönelik devreden katma kıymet vergileri ile ilgili olarak düzmece yahut muhteviyatı prestijiyle aldatıcı evrak nedeniyle düzeltme yaptırılması önlenmelidir.

– Matrah ve vergi artırımı yapan mükellefler nezdinde başlamış vergi incelemeleri sürdürülmemeli ve durdurulmalıdır.

– Ayrıyeten işletme etkinlerinin değerlendirilmesinde uygulanacak vergi oranının yüzde 1 olarak belirlenmesi faydalı olacaktır.

– Salgın mühletinin uzaması ve yıkıcı tesirlerinin ağır olması nedeniyle borçlarını ödeyebilmesi için mükelleflere daha geniş bir ödeme devri birer atlamalı 24 taksit tanınmalı ve ödemelerin başlangıcı da aşılamanın bitip insanların birazcık nefes almaya, iş yapmaya başlayacakları devir olan yılsonunda başlatılması sağlanmalıdır.

Bahçıvan: Enflasyon ve hammadde baskıyı artırıyor

İstanbul Sanayi Odası (İSO) İdare Heyeti Lideri Erdal Bahçıvan, bu yıl enflasyonun endüstriciler için kıymetli bir gerilim kaynağı olduğunu belirterek, “Enflasyonun endüstriler için öngörülemezlik, istikrarsızlık olduğuna inanıyoruz. Enflasyonun olduğu ortamda kolay kolay yatırım yapılmaz” sözlerini kullandı.

İSO Lideri Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO’nun ”Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasının sonuçları kapsamında değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye PMI endeksinin dünyadan negatif ayrışmasını her kısmın dikkate alması gerektiğini vurgulayan Bahçıvan, “Dünya endüstrisi, 2009 yılından bu yana en olumlu günlerini yaşarken, küresel kıyaslama yapabilme noktasında en kıymetli ve sağlam marka olan ve imalat dalında 34 iktisatta ölçülen PMI bilgilerinde performansı en düşük dördüncü ülke olduğumuzu göz arkası etmememiz gerekiyor. Bunun temel sebeplerine kesinlikle inmeliyiz” dedi.

“Hammadde fiyatları da baskı yaratıyor”

Bu hususta enflasyonda ve finansman piyasalarında tekrar başlayan aksiliklerin en temel iki neden olduğunu tabir eden Bahçıvan, “Öte yandan yurt dışından gelen hammaddelerin fiyatlarında yaşanan yüksek boyutlu artışlar sanayicimiz üzerinde giderek daha fazla baskı yaratmaktadır. Bu artışlar, ek bir işletme sermayesi ve buna bağlı bir finansman gereksinimi oluşturması bakımından önümüzdeki günler için çok önemli bir gerilim kaynağı olacaktır. Bu yıl sanayicimiz açısından bir diğer kıymetli gerilim kaynağı da enflasyondur” formunda konuştu.

Bahçıvan, “Biz endüstriciler olarak asla ve asla yüksek enflasyonlu bir ortamda yaşamak istemiyoruz. Enflasyonun toplumlar için de, ekonomiler için de, endüstriler için de öngörülemezlik, istikrarsızlık olduğuna inanıyoruz. Onun için ne yapıp edip enflasyon çabasını kesinlikle kazanmalıyız. Enflasyonun olduğu ortamda kolay kolay yatırım yapılmaz. Gerçekten geçen yıl yatırım teşvik dokümanlarında yaşanan yüksek oranlı artışa karşın, yatırım iştahının fiiliyata dönmediğini son devirlerde net bir halde gözlemliyoruz.” sözleriyle kelamlarını sürdürdü.

“Borç-özkaynak dağılımı hala kronik sorun”

Bahçıvan, İSO 500’ün borç-özkaynak dağılımına ait ise “Bu durum, borçların özkaynaklara nazaran çok daha süratli arttığı geçmiş iki yılla kıyaslandığında umut verici görünüyor. Buna karşın mevcut borç-özkaynak dağılımı sanayicilerimiz için kesinlikle çözülmesi gereken kronik bir sorun. Zira borçlanma ile özkaynakların dağılımına baktığımızda, İSO 500’de 2015 yılı ile birlikte birinci sefer yüzde 60’ların üstüne çıkan toplam borçların hissesi takip eden yıllarda artış eğilimini sürdürdü. 2020 yılında ise toplam borçların hissesi yüzde 68,4 ve özkaynakların hissesi yüzde 31,6 ile birebir kaldı” değerlendirmesinde bulundu.

Vodafone, hibrit çalışmayı kalıcı hale getiriyor

Vodafone, Mart 2020’den bu yana uygulamakta olduğu uzaktan çalışma tertibini Eylül 2021 prestijiyle hibrit çalışmaya dönüştürecek. Şirketin uygulayacağı hibrit çalışma modelinde, toplam çalışma vaktinin ortalama yüzde 40’ı ofisten, yüzde 60’ı ise uzaktan olacak halde düzenlenecek.

Yeni devirde, Vodafone’un Maslak, Teknokent ve bölge ofisleri, çalışanların işbirliği, inovasyon, toplumsallaşma emeliyle bir ortaya gelecekleri buluşma noktaları olacak. Vodafone çalışanları ayrıyeten, İstanbul’un çeşitli lokasyonlarında bulunacak paylaşımlı ofisleri de kullanabilecek.

“Çalışan tecrübesini ve esnekliği merkeze alıyoruz”

Yeni periyotta, vakitten ve yerden bağımsız, çıktı ve iş odaklı çalışmanın yaygınlaşacağını belirten Vodafone Türkiye İcra Konseyi Lider Yardımcısı Bülent Bayram, “Vodafone’da Mart 2020’den bu yana tüm merkez ofis çalışanlarımız uzaktan çalışmaya devam ediyor. Eylül 2020’de Müşteri Hizmetleri takımımızın tamamının pandemi sonrası devirde kalıcı olarak uzaktan çalışacağını duyurmuştuk. Artık de merkez ofis çalışanlarımız için misal bir adım atarak, pandemi sonrası periyotta kalıcı olarak hibrit çalışma modeline geçiş kararı aldık. Aşı ve olağanlaşma takvimine bağlı olarak önümüzdeki Eylül ayında hibrit modele geçmeyi planlıyoruz. Bununla birlikte, önceliğimiz çalışanlarımızın ve ailelerinin sıhhati ve güvenliği olmaya devam edecek” tabirlerini kullandı.

Bayram, çalışan tecrübesini ve esnekliği merkezie alan, uzaktan çalışmanın verimliliği ile ofislerde çalışmanın sinerjisini harmanlayan bir model uygulayacaklarını vurgulayarak, “Bu modelle, uzaktan çalışmanın getirdiği özgürlük ve verimliliği, ofislerde olmanın getirdiği ortak çalışma kültürü ve toplumsal ortam ile entegre edeceğiz. Çalışanlarımıza hem uzaktan çalışma, hem de inovasyon, ortak akıl üretme, ekiplerarası toplumsal etkileşim için ofislerimizi kullanma imkânı sunacağız.” formunda konuştu.

Toplantı sistemi de değişti

Vodafone’da iş ve özel hayat istikrarını desteklemek üzere toplantı tertibinde de değişiklikler yapıldı. Buna nazaran, her çarşamba 13:00-17:00 ortasında iş toplantısı yapılmayacak ve çalışanların ferdî gelişim, inovasyon ve takım ruhuna odaklanmaları teşvik edilecek. Ayrıyeten, toplantı mühletleri azamî 45 dakika olarak belirlenerek toplantı ortalarında asgarî 15 dakika orta verilmesi sağlanacak.

Konutlarda doğal gaz tüketimi yüzde 7 arttı

Konutlarda doğal gaz tüketimi geçen yıl bir evvelki yıla nazaran yaklaşık yüzde 7 artışla 15,4 milyar metreküp oldu. Bu periyotta, 47,7 milyar metreküplük toplam gaz tüketiminin yüzde 32,3’ünü konutlardaki tüketim oluşturdu.

Türkiye Doğal Gaz Dağıtıcıları Birliği (GAZBİR) 2020 Doğal Gaz Bölüm Raporu’ndan elde edilen bilgilere nazaran, geçen yıl Türkiye’nin doğal gaz tüketimi bir evvelki yıla nazaran, yüzde 6,5 artarak 47,7 milyar metreküp oldu.

Türkiye, 2020’de dünyada en fazla doğal gaz tüketiminin gerçekleştiği 7’nci ülke olarak kayıtlara geçti.

En fazla doğal gaz tüketimi konutlarda

Doğal gazla elektrik üreten santrallerin tüketimlerinin kuraklık sebebiyle yükselmesi, abone sayısındaki artış ve 2020’nin makul devirlerinde ortalama hava sıcaklığının mevsim normallerinin altında seyretmesi tüketim artışının nedenleri ortasında yer aldı.

Geçen yıl en fazla doğal gaz tüketimi, yüzde 32,3 ile konutlarda gerçekleşirken elektrik santrallerinin hissesi yüzde 28,6 ve endüstrinin hissesi yüzde 26,7 oldu. Tüketimin kalan kısmını hizmet ve güç dalları oluşturdu.

Konutlarda doğal gaz tüketimi 2020’de bir evvelki yıla nazaran, yüzde 7 artışla 15,4 milyar metreküp olarak kayıtlara geçti. Geçen yıl toplam tüketim içinde ikinci sıra yer alan doğal gaz santrallerinin tüketimi, bir evvelki yıla nazaran yüzde 21 artışla 13,6 milyar metreküpe, sanayi kesiminin gaz tüketimi, yüzde 3 artışla 12,7 milyar metreküpe yükseldi.

Hane başı ünite tüketiminde Hakkari birinci sırada

Türkiye genelinde konutlarda hane başı ortalama tüketim ise 2020’de 964 metreküp olarak hesaplandı.

Konutlarda en fazla hane başı ünite tüketimin gerçekleştiği vilayet 1484 metreküple Hakkari olurken Ardahan, Kars, Ağrı ve Erzurum en yüksek tüketimin görüldüğü birinci 5 vilayet ortasında yer aldı. Tüketimin en az olduğu vilayetler ise sırasıyla Antalya, Mersin, Osmaniye, Muğla ve Hatay oldu.

Isınma gayeli doğal gaz kullanan hanelerin yıllık sarfiyatı ise ortalama 1990 lira olarak hesaplandı. Isınma gayeli gaz kullanan haneler yerli kömür kullanan hanelere nazaran 482 lira, ithal kömür kullanan hanelere nazaran ise 1211 lira tasarruf etti.

İSO 500 açıklandı: İşte pandemi yılında sanayinin devleri

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) endüstrinin devlerini açıkladı. Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşunun üretimden satışları 2020 yılında 1 trilyon 22 milyar TL’den 1 trilyon 179 milyar TL’ye yükselerek yüzde 15,3 oranında arttı. Fakat bu büyüme performansı, 2018’deki yüzde 34,5 ve 2019’daki yüzde 16,4’lük artışlar ile karşılaştırıldığında yavaşladı.

Pandemi yılında İSO 500’ün ihracatı ise yüzde 12,8 oranında gerileyerek 64,1 milyar dolar oldu. İSO 500’ün ihracat performansı Türkiye’nin genel ve sanayi ihracat performansından bir ölçüde olumsuz ayrışsa da tekrar de İSO 500, Türkiye ihracatı içindeki tartısını korudu.

TÜPRAŞ tepeyi bırakmadı

‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’ araştırmasının 2020 yılı sonuçlarına nazaran; 2020 yılında üretimden satışlara nazaran en büyük kuruluş geçen yıl olduğu üzere 58 milyar 593 milyon TL ile TÜPRAŞ (Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.) oldu.

Sıralamada ikinci 45 milyar 223 milyon TL ile Ford Otomotiv Sanayi A.Ş., üçüncü 31 milyar 242 milyon TL ile Oyak-Renault Araba Fabrikaları A.Ş. ve dördüncü de 30 milyar 812 milyon TL ile Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. oldu.

İSO 500 BÜYÜK SANAYİ KONSEYİ LİSTESİ İÇİN TIKLAYIN

Bahçıvan: Sanayi, iktisadın güçlü sacayağı

Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2020 araştırmasının sonuçlarını açıklayan İSO İdare Konseyi Lideri Erdal Bahçıvan, “İSO 500 Büyük’ün 2020 sonuçları, ekonomimizin sanayi üzere güçlü bir sacayağının olduğunu ortaya koyuyor. Fakat bunun sürdürülebilir kılınması ismine dünün sonuçlarını aktüel gelişmeler ve bilgiler ışığında da değerlendirmeliyiz.

Bu manada İSO-Markit işbirliği kapsamında açıklanan İmalat Sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) datalarına baktığımızda, bilhassa son birkaç aydır ülkemizin dünya sanayi bilgilerinden negatif ayrıştığını görmekteyiz. Açıklanan son Nisan 2021 PMI datalarına baktığımızda, 55,8 olarak ölçülen Global İmalat Sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) son 11 yılın en yüksek düzeyine ulaşmış görünüyor. En büyük ihracat pazarımız olan Euro bölgesi PMI endeksi de 62,9’luk düzeyi ile 24 yıllık bilgi geçmişinin rekoruna imza atıyor.

Buna rağmen Türkiye PMI endeksinin Nisan’da 50,4’lük düzeyiyle dünyadan negatif ayrışmasını her kesitin dikkate alması gerekiyor. Dünya endüstrisi, 2009 yılından bu yana en olumlu günlerini yaşarken, küresel kıyaslama yapabilme noktasında en kıymetli ve sağlam marka olan ve imalat bölümünde 34 iktisatta ölçülen PMI bilgilerinde performansı en düşük dördüncü ülke olduğumuzu göz gerisi etmememiz gerekiyor. Bunun temel sebeplerine kesinlikle inmeliyiz” diye konuştu.

“Enflasyon nedeniyle yatırım yapılmaz”

Bu mevzuda enflasyonda ve finansman piyasalarında tekrar başlayan aksiliklerin en temel iki neden olduğunu vurgulayan Bahçıvan, “Öte yandan yurt dışından gelen hammaddelerin fiyatlarında yaşanan yüksek boyutlu artışlar sanayicimiz üzerinde giderek daha fazla baskı yaratmaktadır. Bu artışlar, ek bir işletme sermayesi ve buna bağlı bir finansman muhtaçlığı oluşturması bakımından önümüzdeki günler için çok önemli bir gerilim kaynağı olacaktır. Bu yıl sanayicimiz açısından bir öteki kıymetli gerilim kaynağı da enflasyondur” dedi.

Bahçıvan, “Biz endüstriciler olarak asla ve asla yüksek enflasyonlu bir ortamda yaşamak istemiyoruz. Enflasyonun toplumlar için de, ekonomiler için de, endüstriler için de öngörülemezlik, istikrarsızlık olduğuna inanıyoruz. Onun için ne yapıp edip enflasyon gayretini kesinlikle kazanmalıyız. Enflasyonun olduğu ortamda kolay kolay yatırım yapılmaz. Hakikaten geçen yıl yatırım teşvik dokümanlarında yaşanan yüksek oranlı artışa karşın, yatırım iştahının fiiliyata dönmediğini son devirlerde net bir formda gözlemliyoruz.” sözleriyle kelamlarını sürdürdü.

Üretimden satışlar yüzde 15,3 arttı

Araştırma sonuçlarına nazaran, Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşunun üretimden satışları 2020 yılında 1 trilyon 22 milyar TL’den 1 trilyon 179 milyar TL’ye yükselerek yüzde 15,3 oranında arttı. Büyüme performansı, 2018’deki yüzde 34,5 ve 2019’daki yüzde 16,4’lük artışlar ile karşılaştırıldığında yavaşladı.

İSO İdare Şurası Lideri Erdal Bahçıvan “Tüketici enflasyonu ile arındırıldığında 2020 yılında üretimden satışlar gerçek olarak yalnızca binde 6 artış gösterdi. Bu oran son dört yılın en düşük gerçek artışı oldu. 2020 yılında görülen bu yavaşlamada COVID-19’a karşı uygulanan kısıtlamalar ve global pazarların bir mühlet kapalı kalması doğal ki tesirli oldu. Yılın ikinci yarısında talep toparlanmaya başlasa da, finansal dalgalanma, yükselen faizler ve salgında yükselen ikinci dalga iç satışları sınırladı” dedi.

İhracatta yüzde 12,8 düşüş

İSO 500’ün ihracatı da yüzde 12,8 oranında gerileyerek 64,1 milyar dolar oldu. İSO 500’ün ihracat performansı Türkiye’nin genel ve sanayi ihracat performansından bir ölçüde olumsuz ayrışsa da yeniden de İSO 500, Türkiye ihracatı içindeki tartısını korudu. 2020 yılında İSO 500 Türkiye ihracatının 37,8’ini, sanayi bölümü ihracatının ise yüzde 39,2’sini gerçekleştirdi. 2000’li yılların ortalarından itibaren 460 bandında seyreden ihracat yapan kuruluşların sayısı 2020 yılında da 465 oldu.

Faaliyet kârı yüzde 55 arttı

Araştırmaya nazaran, sıralamanın birinci 50’sini oluşturan kuruluşların toplam üretimden satışlar içinden aldığı hisse bir ölçü azalmakla birlikte toplamda yüzde 50’ye yakın düzeylerini korudu.

Araştırmanın temel göstergelerinden İSO 500 Büyük’ün temel faaliyetlerinden elde ettiği kârı gösteren faaliyet karı bir evvelki yıla nazaran yüzde 55 oranında artarak 142,8 milyar TL oldu. Faaliyet karlılığı oranı da 2,7 puan artarak yüzde 10,8’e çıktı. Emsal biçimde ölçülmeye başlandığı 2013’ten bu yana 2019 yılı hariç daima artış gösteren FAVÖK büyüklüğü, 2020 yılında yüzde 43,1 artışla 184,4 milyar TL’ye çıkarken, FAVÖK kârlılığı oranı da 2,6 puan artışla yüzde 13,9’a yükseldi. Tekrar vergi öncesi devir kâr ve ziyan toplamı da yüzde 50,1 artarak 92,5 milyar TL oldu. Sanayi kuruluşlarının kârları 2020 yılında artış eğilimi gösterdi.

Finansman masrafları yüzde 39,2 artış gösterdi

İSO 500’ün kârlılık bilgilerine nazaran, faaliyet kârlılığındaki güzelleşmenin yanı sıra bilhassa net kambiyo kârlarının tesiriyle üretim faaliyeti dışı gelirlerdeki artış da kârlılığa olumlu katkı yaptı. İSO 500’ün öteki faaliyetlerden olağan gelir ve kârları 237,9 milyar lira iken, masraf ve ziyanları 194,4 milyar lira olarak gerçekleşmiştir. Bu iki sayı ortasındaki fark alındığında, İSO 500’ün 43,4 milyar liralık üretim faaliyeti dışı net gelir elde etti.

Finansman masrafları, İSO 500’ün kârlılığında belirleyici olmayı sürdürdü. İSO İdare Şurası Lideri Erdal Bahçıvan “2020 yılında COVID-19 salgını ile oluşan finansal şartlar içinde Türk lirasındaki bedel kaybı, enflasyondaki artış ve faiz oranlarındaki dalgalanmalar sonucunda bir evvelki yıla nazaran finansman yükü kıymetli ölçüde arttı.

2020 yılında İSO 500’ün finansman sarfiyatları yüzde 39,2 artışla 88,8 milyar TL’ye yükseldi. Bununla birlikte, faaliyet kârı yüzde 55’lik artışla 142,8 milyar TL’ye çıktı ve bu sayede finansman masraflarının faaliyet kârına oranı yüzde 69,3’ten yüzde 62,2’ye geriledi. Yaşanan bu rölâtif güzelleşmeye karşın, sanayi kuruluşları ana faaliyetlerinden elde ettikleri kârların hala hayli kıymetli bir kısmını finansman masraflarına ayırmaya devam etti” diye konuştu.

“Özkaynak artsa da borç-özkaynak dağılımı hala kronik sorun”

Borçlanma ile öz kaynakların dağılımını yansıtan kaynak yapısında, İSO 500’ün 2020 yılında toplam borçları yüzde 23 üzere yüksek bir oranda arttı. Firmalar, faaliyet kârlılığındaki artışın dayanağıyla özkaynaklarını da yüzde 23,2 üzere emsal bir oranda büyütebildi.

Bahçıvan “Bu durum, borçların özkaynaklara nazaran çok daha süratli arttığı geçmiş iki yılla kıyaslandığında umut verici görünüyor. Buna karşın mevcut borç-özkaynak dağılımı sanayicilerimiz için kesinlikle çözülmesi gereken kronik bir sorun. Zira borçlanma ile özkaynakların dağılımına baktığımızda, İSO 500’de 2015 yılı ile birlikte birinci kere yüzde 60’ların üstüne çıkan toplam borçların hissesi takip eden yıllarda artış eğilimini sürdürdü. 2020 yılında ise toplam borçların hissesi yüzde 68,4 ve özkaynakların hissesi yüzde 31,6 ile birebir kaldı” dedi.

Krediler daha çok sanayi dışı dallara yöneldi

İSO 500’ün toplam mali borçları 2020 yılında yüzde 23 oranında artarak 406,3 milyar TL’den 499,6 milyara ulaştı. Borçların vadelerine nazaran gelişiminde ise kısa vadeli mali borçlar yüzde 22,4’lük artışla 168,3 milyar TL’den 206 milyar TL’ye yükselirken, uzun vadeli mali borçlar ise yüzde 23,3 oranında artarak 238 milyar TL’den 293,5 milyar TL’ye çıktı.

İSO İdare Şurası Lideri Erdal Bahçıvan “Burada bir noktaya dikkatinizi çekmek istiyorum. 2020 yılında Türkiye’de yüzde 35’lerde seyreden epey güçlü bir kredi büyümesi yaşanırken, İSO 500’ün mali borçlarındaki artışın yüzde 23’le sonlu kalması, kredilerin daha çok sanayi dışı dallara yöneldiğini gösteriyor. Tekrar 2017 ve 2018 yıllarında artış eğilimi gösteren kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki hissesi, 2019’da yüzde 41,4’e, 2020’de ise yüzde 41,2’ye geriledi. Son iki yılda gerek borç yapılandırmaları gerekse farklı finansal enstrüman seçeneklerine karşın kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki hissesi yatay seyrini korudu” dedi.

Duran varlıkların hissesi 2,8 azaldı

En değerli göstergelerden toplam varlıklar içinde dönen ve duran varlıklar bağına bakıldığında İSO 500’de duran varlıkların toplam faaller içindeki hissesi 2015 yılında yüzde 46,3’e kadar yükseldikten sonra gerilemeye başlayarak 2019 yılında yüzde 39,1 oldu. 2020 yılında duran varlıkların hissesi 2,8 puan daha azalarak yüzde 36,3’e geriledi.

Olağan dışı şartlar firmaları likit varlıklara yöneltirken, duran varlık yatırımlarını sınırladı. Erdal Bahçıvan “Her ne kadar duran varlıklar son yıllarda düşüş eğiliminde olsa da buna yol açan bir faktöre daha dikkatinizi çekmek istiyorum. Biliyorsunuz en son enflasyon muhasebesi uygulaması 2004 yılında yapılmıştı. Sonrasında firmaların bilançolarında tekrar değerleme süreci ekseriyetle yapılamadı. Son 3 yılda yüksek enflasyonun hayatımıza yine girdiği göz önüne alındığında, endüstrimizin duran varlığını tekrar değerleme muhtaçlığı açıkça görülüyor. Sanayicilerimizin son periyotlarda yine değerleme taleplerini giderek daha sık bir formda lisana getirmeleri de bunu gösteriyor” dedi.

KDV yükü yüzde 14,3 arttı

İSO 500’ün devreden KDV yükü, yükselişini sürdürdü, bir evvelki yıla nazaran yüzde 14,3 oranında artarak 12,4 milyar TL oldu. Bahçıvan “Bu sayı, İSO 500’ün toplam mali borçlarının yüzde 2,5’i seviyesinde. Sanayicilerimizin yüksek finansman muhtaçlığı sürerken, kuruluşlarımız değerli bir kaynağı, sıfır faiz ile devlete borç vermeye devam ediyor.

Bu noktada, daima gündeme getirdiğimiz üzere KDV ıslahatının hayata geçirilmesi ve artık endüstrici üzerindeki yükün kaldırılması gerekiyor” dedi. Yeniden İSO 500’te 2020 yılında kâr eden kuruluş sayısı 411’den 423’e yükseldi.

İSO 500’de teknoloji yoğunluğuna nazaran yaratılan katma kıymet dağılımına nazaran, 2018 yılında İSO 500’de yaratılan katma bedel içerisinde orta yüksek ve yüksek teknoloji ile yaratılan katma paha toplamı yüzde 27,5 iken, bu oran 2019’da yüzde 30,4’e, 2020 yılında yüzde 31,2’ye çıktı.

Ar-Ge harcaması yapan kuruluş sayısı 271

İSO 500’de Ar-Ge harcaması yapan kuruluş sayısı 2013 yılından itibaren kademeli olarak artıyor. Bir evvelki yıl yaşanan duraksamanın akabinde 2020 yılında İSO 500’de Ar-Ge yapan kuruluş sayısı 271 oldu. İSO 500’ün 2020 yılı Ar-Ge harcamaları ise anket bilgileri ile 6,2 milyar TL olurken, 2019 yılına nazaran 4,9 oranında artış gösterdi. 2019 yılında yüzde 0,58 olan Ar-Ge harcamalarının üretimden satışlara oranı, 2020’de hafif bir düşüşle yüzde 0,53’e geriledi.

İstihdam yaklaşık yüzde 3 arttı

İSO 500’ün istihdamı ise 2020 yılındaki tüm olumsuz gelişmelere karşın yüzde 2,9 oranında artarken, ödenen maaş ve fiyatlardaki artış da yüzde 14,4 oldu. Teknoloji yoğunluklarına nazaran yaratılan katma kıymet dağılımına bakıldığında, 2018 yılında İSO 500’de yaratılan katma kıymet içerisinde orta yüksek ve yüksek teknoloji ile yaratılan katma bedel toplamı yüzde 27,5 iken, bu oran 2019’da yüzde 30,4’e, 2020 yılında yüzde 31,2’ye çıktı.

Yabancı kuruluş sayısı azalıyor

İSO 500’de yabancı sermaye hisseli kuruluşların sayısı, 2020 yılında 110’a indi. Bu gelişme, 2009 yılından sonra İSO 500 içinde yer alan yabancı sermaye hisseli kuruluş sayısında yaşanan kademeli gerilemenin devam ettiğini gösterdi. İSO 500’de halka açık kuruluşların sayısı 67 ile yatay seyrini korudu.

Ayrıyeten İSO 500’de yer alan kuruluşların bağlı olduğu oda bilgilerine nazaran sıralanması sonucu endüstrideki Anadolu yükünün arttığı gözlendi. Buna nazaran son yıllarda sayısal olarak düşüş yaşanmasına rağmen en büyük hisse 161 şirket ile hala İstanbul Sanayi Odası’na ilişkin bulunuyor İSO’yu sayının beş yıl evvel 180 olduğunu görüyoruz. İstanbul’u Ege Bölgesi Sanayi Odası 44 şirket ile izlerken, Ankara 37, Kocaeli 36, Gaziantep 29, Bursa 19 şirket ile yer alıyor.

Bakanlık ayrıntıları açıkladı: Nefes kredisinde faiz yüzde 17.5

Hüseyin GÖKÇE

Dunya.com’un 24 Mayıs’ta “Nefes kredisinde faiz yüzde 15-18 ortasında olacak” başlığıyla duyurduğu Nefes kredisinin uygulama ayrıntıları Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklandı.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya nazaran Nefes kredisi 10 bankanın iştirakiyle, TOBB ve KGF işbirliğinde 1 Haziran 2021’den itibaren uygulanmaya başlayacak.

Dayanaktan yıllık cirosu 10 milyon liranın altında olan ve 2020 yılı cirosunda evvelki yıla nazaran yüzde 25 kayıp yaşayan, Ticaret, Deniz Ticaret, Sanayi, Ticaret ve Sanayi yahut Ticaret Borsası’na kayıtlı üyeler yararlanabilecek.

2020 yılı cirosu 1 milyon TL’yi aşmayan şirketler 50 bin TL, cirosu 1-10 milyon TL ortasında olanlar ise azami 200 bin lira kredi kullanabilecekler.

TOBB ve Oda / Borsalar da kaynaklarını bu bankalarda kıymetlendirerek projeye katkı sağlayacaklar.

Kredi kapsamında işletmeler ödemeye 6 ay sonra başlayacaklar ve yüzde 17.5 faizle 12 eşit taksitte ödemeye yapacaklar.

Bakan Elvan: 20 yılda 73 milyar TL Özel İletişim Vergisi toplandı

Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, 20 yılda 72 milyar 996 milyon 502 bin lira Özel Bağlantı Vergisi (ÖİV) toplandığını açıkladı. Elvan, “Hazine birliği kapsamında tüm gelirler halkımıza hizmet için yapılan tüm masrafların karşılanması hedefiyle kullanılmaktadır.” dedi.

CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Bakan Elvan’ın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye verdiği soru önergesinde, şimdiye kadar ne kadar Özel Bağlantı Vergisi toplandığını ve nereye harcandığını sordu.

Bakan Elvan, Tanrıkulu’nun önergesine verdiği karşılıkta, 2000 yılından bugüne yaklaşık 20 yılda 72 milyar 996 milyon 502 bin lira vergi toplandığını belirtti.

Elvan’ın cevabına nazaran en fazla irtibat vergisi 2016 yılında toplandı ve 4 milyar 975 milyon 809 bin lira Hazine’nin kasasına girdi.

Elvan’ın cevabındaki tabloya nazaran 2000 yılında 415 milyon 872 bin lira Özel İrtibat Vergisi toplanmışken, bu ölçü 2020 yılında 4 milyar 488 milyon 226 bin liraya çıktı. 2021 yılında ise 4 Mart’a kadar 878 milyon 302 bin lira bağlantı vergisi toplandı.

Bakan Elvan, yaklaşık 73 milyar liralık paranın nereye harcandığını ise, “Belirli gelirler karşılığı olarak belli harcama kalemleri yahut projeler için ödenek tahsis edilmemekte, Hazine birliği kapsamında tüm gelirler halkımıza hizmet için yapılan tüm masrafların karşılanması emeliyle kullanılmaktadır.” diye açıkladı.

İSO, sanayinin devlerini açıkladı

İstanbul Sanayi Odası, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu”nu açıkladı.

İSO “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasına nazaran 2020 yılında üretimden satışlara nazaran dorukta 58 milyar 593 milyon TL ile TÜPRAŞ yer aldı. Sıralamada ikinci Ford Otomotiv ve üçüncü de Oyak-Renault Araba Fabrikaları oldu.

İSO 500’teki kuruluşların ihracatı ise yüzde 12,8 gerileyerek 64,1 milyar dolar oldu.

Detaylar gelecek…

İhracatçı aşıda öncelik istiyor

Türk ihracatçısı, aşılamada 100 bin ihracatçı firmanın yöneticilerine ve dış ticaret departmanlarında çalışan bireylere aşılamada öncelik tanınmasını istiyor.

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Lideri Jak Eskinazi, Çin, ABD ve Avrupa ülkelerinin aşılamada çok yol kat ettiğini belirterek, Çin’in COVID-19 aşısı yapılmamış şahıslara vize vermemeye başladığını, benzeri uygulamanın yakın gelecekte ABD ve Avrupa ülkelerinde başlamasından telaş ettiklerini lisana getirdi.

Aşılama oranlarının yükselmesiyle milletlerarası ticaretin canlanmasını beklediklerinin altını çizen Eskinazi, “Türkiye, Biontech Prizer ile 90 milyon dozluk yeni bir mutabakat yaptı. Bu aşılar kısa mühlet içinde partiler halinde ülkemize gelmeye başlayacak. Burada ihracatçı firma yöneticilerimize ve dış ticaret departmanı çalışanlarına öncelik verilmesini istiyoruz. İhracatımızın devamlılığı için bu konu çok hayati” diye konuştu.

COVID-19 virüsüne karşı aşılamada 2 doz aşı yapılması gerektiğine vurgu yapan Eskinazi, iki doz ortasında 6-8 hafta müddet geçmesi gerektiğini, yeni gelecek aşı partilerinde ihracatçılara öncelik verilmesinin Türkiye’nin ihracat maksatlarına ulaşmasını kolaylaştıracağını kelamlarına ekledi.