İştahı artan tedarikçiler yeni bir OSB talep ediyor

Aysel YÜCEL

Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) İdare Konseyi Lideri Albert Saydam, yeni vazifesi sonrası birinci basın toplantısını gerçekleştirdi. Saydam’a bu birinci toplantısında koltuğunu devraldığı eski Lider Alper Kanca da eşlik etti. Tedarikçiler, gündemlerindeki tüm sorunlara karşın bu yıl 2020’ye nazaran bir düzgünleşme bekliyor. Ana endüstride çip krizi kaynaklı üretime orta verilmesi dalı endişelendirse de firmalar bu sorunu aşmak için yıllık müsaadeleri erkene çekti. Ana endüstride olduğu üzere tedarik endüstrisinde de çarkların ikinci yarıda hızlanması ve kayıpların telafi edilmesi bekleniyor.

Albert Saydam, düzgünleşme beklentisinin pandeminin birinci günlerinde söylenen ‘2019’u 2021’de yakalarız’ telaffuzundan biraz olmasına karşın yaşanan meseleler karşısında mevcut tablonun olumlu olduğu vurguladı. Saydam, “Son 3 yılda dünya, Avrupa ve ülkemizde üretim daralmıştı. Bu yıl otomotiv üretiminde 2020 yılına nazaran ortalama yüzde 13’lük bir global büyüme bekleniyor. Bu da 87,2 milyon adetlik bir üretime tekabül ediyor. Avrupa’nın da birebir formda yüzde 14 oranında üretimde büyüyeceği ve 19,4 milyon adet üretim gerçekleştireceği kestirim ediliyor. Türkiye ise Avrupa’dan üretim ve satış manasında olumlu olarak ayrışıyor. Bilhassa ağır vasıtadaki artış bizi umutlandırıyor. Zira, ağır vasıta demek hareket ve ticaret manasına geliyor. Varsayımlarına nazaran ülkemizin bu yıl geçtiğimiz yıla nazaran yüzde 10 büyüyerek 1,1 milyon adetlik üretime imza atması bekleniyor” dedi.

İhracatta amaç yükselttiler

İhracat tarafına bakıldığında otomotivcilerin ocak-mart devrinde bir evvelki yılın birebir periyoduna oranla gelirlerini (7,6 milyar dolar) yüzde 10,3 artırdığı görülüyor. Tedarik endüstrisinin ihracatı ise yüzdesel manada daha da fazla. Buna nazaran, ocak-mart periyodunda tedarik endüstrisinin ihracatı bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 17,1 artarak 2,9 milyar dolar düzeyine ulaştı. Saydam, “Biz tedarik endüstrisi olarak çeşitli eserlere ve çeşitli ülkelere eser verdiğimizden ötürü ana sanayi üreticilerinden daha az etkilenebiliyoruz. Sıçramalarımızı da bu bağlamda daha çok yapabiliyoruz” dedi. Bu yıl tedarik endüstrisinin toplam ihracatı 11,5 milyar dolar olarak üst istikametli revize edildi. Geçen yıl bu sayı 9.4 milyar dolardı. Ana sanayi ile birlikte 2021’de 31,5 milyar dolarlık ihracata ulaşılarak 2019 yılındaki 32 milyar dolar çizgisine yaklaşılacağı öngörülüyor. Bunda parite ve emtialardaki fiyat artışının da tesiri olacak.

Bu yıl yatırımlar arttı

Albert Saydam, geçen yıla oranla Türkiye’de yatırımların arttığını, tedarikçilerin bu mevzuda istekli olduğunu açıkladı. Bilhassa Ford Otosan’ın büsbütün elektrikli Ford Transit Custom’ı ve VW’nin ticari aracı Transporter’e Türkiye’de üretecek olması tedarik endüstrisinin yatırım iştahını artırdı. Son devirdeki yatırımları hatırlatan Albert Saydam, “Pandemiye karşın bir evvel gündemimizde olmayan bir Ford Otosan yatırımı var. Toyota 2 bin 500 personel almak için çalışmalara başladı. TOSB’da Beyçelik Gestamp, 50 milyon Euroluk bir yatırım kararı aldı. Gestamp yatırımı ayrıyeten kıymetli zira yalnızca İspanyol yatırımcının yani yabancı yatırımcının da Türkiye’ye inandığını gösteriyor. Bu sonuca baktığımız vakit otomotiv açısından bir yıl öncesine nazaran daha olumlu bir tablo olduğunu söylemek lazım” açıklamasını yaptı.

2025’e odaklandılar

Saydam, üyelerinden ‘yeni organize sanayi bölgesi için bir plan yapalım mı? önerisi geldiğini açıklayarak, bunun bile talepteki iştahı anlatmaya yettiğini söz etti. Saydam, “Herkes şu anda 2025’e odaklanmış durumda. 2022 eşik olacak. Biliyorsunuz 2022’de, yaklaşık 65 tane Avrupa’da elektrikli araç piyasaya sürülecek. O vakit yollardaki değişimi fark edeceğiz. Bir de 2025 ile ilgili emisyon kuralları var. Şu anda firmalarımız, 2025’e hazır olmamız için yeni yerler, yeni yatırımlar yapmamız konusunda TAYSAD’ın liderlik yapmasını istiyor. 2025’e dönmek, 2025 ile ilgili planlarda TAYSAD’ın rolü nedir diye sorgulamak bile temelinde hepimize moral veriyor” diye konuştu.

Türkiye’ye yeni yatırım gelebilir

Alper Kanca da otomotivde artan maliyet baskısının, Tasla, Apple üzere devlerle rekabetin zorlaşmasının OEM’ler (ana sanayi) ortasında konsolidasyon ve ortak üretimi daha fazla gündeme getirdiğini, bu durumun Ford-VW işbirliğinde olduğu üzere Türkiye’ye yeni yatırımlar çekebileceğini söyledi.

%64’ü yıllık müsaadeleri öne çekecek

Başka yandan 460’ı aşkın üyesi bulunan TAYSAD, COVID-19 sürecinin birinci anlarından itibaren yapmaya başladığı tesir araştırmalarının 9’uncusunu gerçekleştirdi. Buna nazaran, iştirakçi üyelerin yüzde 64’ü uzun vadeli duruşlarda yıllık müsaade uygulaması yapacağını söz etti. Albert Saydam, “Çünkü, işimiz olmadığı vakitlerde daha çok kısa devir çalışma uygulanıyordu, bundan ötürü müsaadelerin birikmesi kelam konusuydu. Şu anda birikmiş olan bu yıllık müsaadeleri eriterek ana endüstrinin anons ettiği planlara uyuyoruz. temmuz-ağustos bakımlarımızı öne çekiyoruz. Üretim, ağustos ayından itibaren devam edilecek denildiği için biz de yıllık izinlerimizi kullandırmaya başladık. Yıllık müsaadelerde çalışanlar haklarında kayıp yaşamıyor” dedi. Bununla birlikte düşük bir oran da çalışanlarına fiyatsız müsaade kullandırıyor.

Araştırma kapsamında, tedarik endüstrisi temsilcilerine ana endüstriden beklentileri de soruldu. Buna nazaran, tedarik endüstrisinin yüzde 66’sı ana endüstrilerin kısa-uzun vadeli planlamalarını paylaşmasını en büyük beklenti olarak görüyor. Abert Saydam, “Çünkü, planlama otomotivde çok değerli. Duruş ve kalkışlar yerine orta süratte bir üretim yapmak bizim açımızdan kritik. Örneğin, bir hafta evvel Ford Otosan’ın duyurduğu duruş kararı bizim için biraz sürpriz oldu. Doğal ki, durum Ford Otosan için de artık yönetilemez durumdaydı ki bu türlü bir karar almak zorunda kaldılar. Bu yalnızca Ford Otosan özelinde değil, öbür tüm üreticilerin ani duruş yahut başlangıç kararları bizleri zorluyor. TOSB’da kimi fabrikalar yalnızca bir şirkete çalışıyorlar” diye konuştu. Üyelerin yüzde 55’i ana endüstrinin ani duruş kararlarından ötürü cirolarında düşüş yaşayacağı iddia ediyor. Bu düşüşün de yüzde 1-10 ortasında gerçekleşeceği yaygın olarak varsayım ediliyor. Öte yandan, tedarik endüstrisi temsilcilerinin yüzde 25’i ise ani duruş kararlarından dolayı cirolarında artış yaşayacağını kaydediyor.

Konsolidasyonlar kaçınılmaz olacak

McKinsey ve CLEPA’nın geçtiğimiz günlerde açıkladığı otomotiv tedarikçileri nabız denetim anketine nazaran; otomotiv tedarikçileri gelecek beş yılda bir konsolidasyon bekliyor. Türkiye’de birinci sefer DÜNYA’da yayınlanan bu anketin sonuçlarını pahalandıran Albert Saydam, “Artık tek bir kesim üreterek kalıcı rekabet üstünlüğü sağlamak mümkün değil. Sizin modüller ya da komponentler, sistemler üretmeniz lazım. Ve o sistemlerin bir elektrik çipi olması lazım, içinde bir yazılımı olması lazım. Bunu da tek başına yapmanız mümkün değil. Bunu; konununuz haricindeki tedarikçilerle iş birliği, birliktelikler geliştirerek, yapmak durumundasınız. Bu bakımdan bi yandan birleşmeler olacak bir de büsbütün konsolidasyon. Biz de her ne kadar ‘küçük olsun benim olsun’ mantığı hakim olsa da şu andaki yeni dünya tertibi bu pahaların kaçınılmaz olduğunu gösterecek” dedi.

“Çin’in çelik kararı fiyatları üst çekecek”

Çin’in geçen hafta açıkladığı çelik ihracatını kıstlamaya yönelik kararını kıymetlendiren Alper Kanca, “Kısa vadede bizim için olumlu. Türkiye üzere çelik üretimi bol olan ülkeler fazla ihracat gerçekleştirecek. Fakat Çin’in çok etkin ihracatı desteklememesi ile birlikte, fiyatlar da üst çıkacak. Arz talepte de ıstıraplar yaşanacak. Bu dün yoktu, bugün olacak. O denli gözüküyor. Pandemi devrinde dünyanın oturmuş olan taşları oynamaya başladı. Bunların da tesirlerini biz her gün görüyoruz. Ne yazık ki bu global gelişmeler o denli beklenmedik yerlerden geliyor ki, bazen ‘B planı’ sizin üstesinden geleceğiniz bir şey olmuyor. Çelik hammaddesi kullanan bir şirketi yönetiyorum.; dün bu türlü bir derdim yoktu, bugün bu türlü bir derdim var. Artık düşünüyorum ne yapacağım, çıkacak meseleleri nasıl çözeceğim diye” açıklamasını yaptı.

“Ana sanayi indirim istememeli”

Tedarik sanayicilerinin, ana endüstricilerden en büyük beklentilerinden biri 2021 indirim taleplerinden vazgeçilmesi. TAYSAD’ın son anketine nazaran, üyelerin yüzde 64,8 üzere değerli bir kısmı yaşanan gelişmelerden, maruz kaldıkları verimlilik ve kapasite kayıplarından ötürü ana endüstrinin bu yılki indirim taleplerinden vazgeçmesi gerektiğini söz ediyor.