İthal parsiyel yükte, istisnai uygulamaya dönüş sinyali

Aysel YÜCEL

Pandemi ve akabinde Rusya-Ukrayna savaşıyla global tedarik zincirinde Türkiye’nin rolünün artması, Ticaret Bakanlığı’nı lojistikteki ıstırapları çözmek konusunda harekete geçirdi. Bilhassa transit ticareti kolaylaştırmaya yönelik kesimden gelen talepleri değerlendirmeye alan bakanlık, İstanbul gümrüklerinde parsiyel eşyanın süreksiz depolanan eşya statüsünde iki iş günü antrepoya konulabilmesine yönelik istisnai uygulamanın yine devreye alınması konusunda da yeşil ışık yaktı. DÜNYA’ya konuşan Gümrüklü Antrepo İşletmecileri Derneği (GAİD) Lideri Cavit Değirmenci, kısa müddet evvel hususla ilgili bakanlık yetklilileri ile görüştüklerini, yaklaşık 1.5 yıl evvel kaldırılan kaldırılan uygulamanın tekrar yürürlüğe konulacağı muştusunu aldıklarını söyledi.

Ticaret Bakanlığı, dış ticaretin yarıdan fazlasının yapıldığı İstanbul gümrüklerinde parsiyel eşyanın süreksiz depolanan eşya statüsünde iki iş günü antrepoya konulabilmesine yönelik istisnai uygulamayı Eylül 2020’de kaldırmıştı. İstanbul’daki gümrük yönetimlerine bağlı antrepolarla sonlu olmak üzere parsiyel taşınan eşyanın süreksiz depolanan eşya statüsünde iki iş günü mühletle antrepoya konulabilmesi uygulaması 2010’dan başlayarak 10 yıl mühletle devam etmişti. Uygulama; birden fazla alıcıya ilişkin eşyanın gümrük süreçleri sırasında taşıma aracının bekleme mecburiyetini ortadan kaldırıyor, bütün ithalatçıların da birbirlerinin süreçlerine bağlı olmadan ithalat süreçlerini tamamlamasına imkan sağlıyordu. Bu sayede araçlar, ihracat taşımaları için kısa müddette hazırlanıyor, eşya sahipleri için bekleme maliyetleri ortadan kalkıyor, süreksiz depolama nakil süreçleri ve ek maliyetlere de gerek kalmıyordu.

1 günlük mal boşaltma süreci 1 haftaya uzadı

İstanbul gümrüklerinde bu istisnanın kaldırılması, kesimde büyük reaksiyonla karşılanmış, kesim dernekleri, bakanlığa ilgili kararda geri adım atılması istikametinde talepte bulunmuştu. Zira uygulamanın kaldırılması, 1 günde tamamlanan süreçlerin, 3-4 güne hatta bazen bir haftaya kadar uzamasına neden oldu.Kararın devreye girmesiyla hem lojistikçi hem de ithalatçı ve ihracatçı için yüksek maliyetlerin oluştu. Antrepo kesiminin sesini daha güçlü duyurmak ismine Temmuz 2020’de kurulan Gümrüklü Antrepo İşletmecileri Derneği (GAİD) de kurulduğu günden bugüne kaldırılan bu uygulamanın yine yürürlüğe girmesi için Ankara ile ağır temaslarda bulunuyordu. Değirmenci, “İstisnai uygulamanın tekrar devreye alınması için neredeyse her ay Ankara’ya giderek kaygımızı anlatmaya çalıştık. Zira 10 yıldır bu istisnai uygulama ile ilgili bir sorun yaşanmadı. Bu karara mana vermedik. Sunumlarla uygulamanın Türkiye iktisadına sağladığı yararları anlattık. Uygulamanın kalkmasının kesime, dış ticarete ve Türkiye iktisadına verdiği ziyanı anlatmaya çalıştık” diye konuştu. Değirmenci, geçen günlerde yaptıkları son görüşmenin hayli olumlu geçtiğini belirterek, “Uygulamanın yine devreye gireceğinin sinyallerini aldık. Altyapı çalışmaları tamamlandığını öğrendik. Bu istisnanın tüm Türkiye’deki antrepolar için geçerli olmasını talep ettik. Bakanlık bu hususta temkinli. Bu hususta birtakım haklı telaşları de var. Bu yüzden biz de tüm Türkiye olmasa bile dış ticaretin ağır olduğu kimi büyük vilayetleri de kapsamasını talep ettik. Buna da olumlu yaklaştılar” dedi.

“Fırlayan navlun yine düşüşe geçer”

İstisnai uygulamanın yürürlükten kaldırılması, navlunların da artmasına neden olmuştu. Uygulamanın yine devreye alınması ile navlunda da düşüş olacağını belirten GAİD Lideri Cavit Değirmenci, “Uygulama kalkınca, ihracat navlunu da süratli yükselişe geçmişti. Zira yeni uygulamayla TIR’lar, 1 haftaya varan beklemelere maruz kaldığı için, olağanda ayda 3 sefer yapan kimi memleketler arası nakliyeciler, sefer sayısını ikiye düşürmek zorunda kaldı. Beklemeler ihracat navlununa yansıtıldı. Aslında araçlarımız yurt dışında hudutlarda gereğince bekletiliyor. Bir de bizim araçları bekletmemiz çok anlamsız” dedi.

“40 müşteriden birinde sorun çıksa hepsi bekliyor”

Cavit Değirmenci, İstanbul gümrüklerinde uygulamanın kalkması ile birlikte büyük ıstıraplar yaşamaya başladıklarını anlatarak, şunları kaydetti: “Söz konusu uygulamanın sona erdirilmesiyle birlikte parsiyel araçlarla antrepoya indirilecek yüklerin antrepo beyannameleri tamamlanmadan aracın boşaltılması mümkün olmuyor. Bu da parsiyel araçların antrepolarda bekleme ve yığılmalarına sebep oldu. Evvelce 1 günde tamamlanan malın boşaltılması ve yüklerin müşterilere teslim edilmesi artık günler sürüyor. Araç içerisinde bulunan tek bir parsiyel yük sahibinin çeşitli sebepler ile antrepo beyannamesi verememesi durumunda TIR’lar boşaltma süreçleri için beklemek zorunda kalıyor. Fakat bu ortada beyanname açmak ve yükünü boşaltmak için rastgele bir mahzuru bulunmayan firmalar da beyanname açamayan firmanın probleminin çözülmesini beklemek durumunda kalıyor. Öbür yandan bir parsiyel araç ithalatçıların muahedesine nazaran birden fazla antrepoya yük indiriyor. Her antrepoda tüm beyannamelerin tamamlanmasının beklenmesi sonucu araçların boşaltılması çok uzun sürüyor. Bu da araçların verimsiz işletilmesine neden oluyor.”