Başkentgaz şebekesi yüzde 45 büyütülecek

Mehmet KARA

Türkiye’de yılın birinci dört ayında güç dalında peşpeşe, hatta eşzamanlı güç şirketi halka arzları gerçekleştirildi. Covid 19 ile uğraş kapsamındaki tam kapanma sürecinde de bu taraftaki çalışmaların gerisi kesilmedi. Torunlar Kümesi bünyesinde faaliyet gösteren BaşkentGaz halka açılmak üzere SPK’ya başvurdu. Türkiye’nin İGDAŞ’tan sonraki ikinci büyük doğalgaz dağıtım şirketi unvanına sahip BaşkentGaz, tıpkı vakitte en büyük özel bölüme doğalgaz dağıtım şirketi pozisyonunda. BaşkentGaz Genel Müdürü Asım Yüksel’e kesimin ve şirketin durumunu, halka arzın nedenini ve beklentilerini sorduk.

Doğalgaz bölümü ile Başkentgaz’ın bölümdeki yerini kısaca anlatır mısınız?

Türkiye şu anda dünyanın 15, Avrupa’nın da dördüncü büyük doğal gaz pazarı. Doğal gaz abonesi sayısı 2020 yılı sonu itibariyle 17.5 milyon. Bunların yüzde 11’ine Başkentgaz hizmet veriyor. Bu manada Türkiye’deki en büyük özel sermayeli doğalgaz şirketiyiz. Birincilik ise kamu sermayeli İGDAŞ’a ilişkin.

Yatırım maksatlarınız nedir?

Torunlar Kümesi olarak BaşkentGaz’ı 2013 yılında 1 milyar 162 milyon dolar bedelle özelleştirme yoluyla devraldık. Aldığımız tarih itibariyle kalan lisans mühleti 24 yıldı. Bugün itibariyle 16 yılımız daha var. Özelleştirme sonrası yaptığımız yatırımlar ve teknolojik yeniliklerle müşteri memnuniyetini arttırdık, hizmet kalitemizi yükselttik. Kümemizin güç kesiminde yola devam etme isteği var. Münasebetiyle 2037 yılında lisansı yine almayı öngörüyoruz.

Şirketin finansal yapısı ne durumda?

Çok güçlü bir sermaye yapımız var. Finansal borçluluk sıfıra yakın. Kendi iç kaynaklarımızdan yarattığımız 2 milyar liranın üzerinde bir nakit varlığımız var. Gelir ve kâr dağıtım siyaseti net bir şirketiz. Dağıtabileceğimiz yasal kârın yüzde 100’ünü daima dağıttık. Bundan sonra da birebir siyasete devam etmeyi öngörüyoruz.

Borçsuz bir şirket neden halka açılır ki?

Türkiye 2014 yılında güç, ulaştırma ve sıhhat dalındaki büyük altyapı yatırımlarının sermaye piyasaları yoluyla finansmanı siyasetini belirledi. Biz de güç kesiminde bu statüyü kazanan bir şirket olduk. Birincisi mevzuat yeterince Başşehir Doğalgaz’ın yüzde 25’inin halka arz edilmesi gerekiyor. İkincisi de kurumsallaşmamızı daha da ileriye götürmek maksadıyla halka açılıyoruz. İçinde yer aldığımız Torunlar Grubu’nun halka açık bir şirketi var, yani kümemizin bu bahisteki kültürü de etken oldu ve halka açılmayı planladık. Bu yüzden, sermayemizin yüzde 25’inin halka açılması için müracaatımızı yaptık.

Halka arz sonrası gelir ve kâr amaçlarınız nasıl şekillenecek?

Bölümümüz regüle edilmiş bir kesim. EPDK düzenlemelerine nazaran doğalgaz dağıtım kesiminde asıl hedef sürdürebilir kesintisiz bir doğalgaz akışı oluşturmak. Bu manada da nizamlı gelirleri bulunan ve bunların enflasyonla güncellenebildiği bir bölüm burası. Hasebiyle yatırımcılar tarafından, regüle edilmişliği nedeniyle tercih edileceğini düşünüyoruz.

Ne kadarlık bir halka arz geliri hedefliyorsunuz?

Erken bir soru bu. Sermaye Piyasası Kurulu’ndan alınacak izinlerden sonra bu mevzularda gerekli açıklamaları yapacağız. Şeffaf biçimde bilgileri paylaşacağız.

Yatırımcı neden Başkentgaz payı alsın ki?

Türkiye’nin en büyük özel sermayeli doğalgaz dağıtım şirketiyiz. Bölümdeki tarife düzenlemeleri çerçevesinde yaptığınız yatırımlarla orantılı gelir elde ediyorsunuz. Yapacağı yatırımlarla abone sayısını yüzde 20 arttıracak, şebekesini de yüzde 45 büyütecek bir şirketten kelam ediyoruz. Geçmişinde de dağıtılabilir kârın tamamını dağıtmış ve bundan sonra da politikayı sürdürmeye kararlı bir şirketiz. Münasebetiyle yatırımcılar açısından cazip birçok tarafı olduğunu düşünüyorum. SPK onayından sonra yatırımcılara yapacağımız sunumlarda da bu durumu gösterme imkanı bulacağız. Bu manada yatırımcılar açısından yatırım yapılabilir bir şirket olduğunun görüleceğini düşünüyoruz.

Doğalgazda rekabeti arttırmaya yönelik adımlar var, gelirleriniz nasıl etkilenir?

Doğal gaz piyasasının sürdürebilir, rekabetçi, milletlerarası piyasalara entegre bir yapıya kavuşturulması temel maksatlardan birisi. Bu manadaki özgürleşmenin dağıtım dalında faaliyet gösteren bizim üzere aktörler üzerinde yararlı sonuçlar doğuracağını, gelirlerini olumsuz etkilemeyeceğini düşünüyoruz.

Siz doğal gazın alım satımı değil dağıtımı üzerine bir şirketsiniz aslında, yanılıyor muyum?

Artık süreç şöyle aslında. Biz BOTAŞ’tan kent giriş istasyonlarında teslim aldığımız gazı, sahip olduğumuz şebekeyle abonelere taşıyoruz. Doğal gaz fiyatını şu an BOTAŞ belirliyor. Bizim sistem kullanım bedeli olarak aldığımız bedel ise EPDK tarafından belirleniyor. Bunu belirlerken yaptığımız yatırımları dikkate alıyor ona nazaran de dağıtım bölgesi bazımda bir sistem kullanım bedeli belirliyor. Bu manada düzenlenmiş bir geliri olduğunu öngörüyoruz.

Tarife değişikliği geldi ve geliyor. Yeni düzenleme gelirinizi azaltır mı?

Bizim kanunla belirlenmiş bir tarifemiz var. Özelleştirme sekiz yıl müddet ile öngörülmüş. Bu müddet 31 mayıs 2021 tarihinde sona eriyor. EPDK geçen hafta aldığı bir kararla bizim için 1 Haziran 2021’den itibaren altı ay geçerli, süreksiz bir tarife belirledi. 2022-2026 devrini kapsayan üçüncü tarife devri dediğimiz yeni beş yıllık periyot için belirlenecek tarifeye kadar bu uygulanacak. Bir şirketi devraldığımız günden bu yana özelleştirme bedelinin yarısı kadar bir yatırım yapmışız. Tarife bedelimiz yaptığımız yatırımlarla belirleniyor. Bu yıl Ankara’nın doğalgaz gitmemiş 5 ilçesine gideceğiz. Güdül, Ayaş, Çamlıdere, Nallıhan ve Evren’e. 2022-2026 ortasında 5 bin km olmakla birlikte 2026’ya kadar toplam 6 bin km genişleyeceğiz. Önümüzdeki periyot yapacağımız yatırımlarla birlikte gelir düzeyimizi koruyacağımızı öngörüyoruz.

Sayılarla BaşkentGaz

1.9 milyon abone
(Abone sayısı)

13 bin kilometre
(Şebeke uzunluğu)

6 bin kilometre
(2026’ya kadar döşenecek ilave boru hattı)

5 milyar TL
(2020 cirosu)

3.6 milyar m3
(Gaz dağıtım hacmi)

Doğalgaz ithalatı şubatta yüzde 14 arttı

Güç Piyasası Düzenleme Kurumunun şubat ayına ait “Doğal Gaz Piyasası Dal Raporu”na nazaran, ithalatın yaklaşık 4 milyar 150 milyon metreküpü boru çizgileriyle, 1 milyar 851 milyon metreküpü de sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesisleri aracılığıyla gerçekleştirildi.

Bu devirde, boru çizgileriyle yapılan doğalgaz ithalatı yüzde 51,5 artarken, LNG ithalatı yüzde 26,6 düştü.

Böylelikle doğalgaz ithalatı şubatta geçen yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 14 artarak 6 milyar 2 milyon metreküp olarak gerçekleşti.

Şubatta en fazla doğalgaz ithalatı 2 milyar 375 milyon metreküple Rusya’dan yapıldı. Rusya’yı 966 milyon metreküple Azerbaycan, 808 milyon metreküple İran takip etti. Bu devirde Rusya ve Azerbaycan’dan yapılan ithalat sırasıyla yüzde 113,6 ve yüzde 12,4, İran’dan gelen gaz ölçüsü ise yüzde 5,4 arttı.

Gaz santrallerinin artan tüketimi ithalatı yükseltiyor

Kelam konusu devirde Türkiye’de doğalgaz tüketimi de yüzde 2,3 arttı ve 5 milyar 828 milyon metreküp oldu.

Elektrik santrallerinde doğalgaz tüketimi yüzde 39 artışla 1 milyar 101 milyon metreküpe çıktı. Konutlardaki tüketim yüzde 3,4 düşüşle 2 milyar 685 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti. Organize sanayi bölgelerinin doğalgaz tüketimi ise yüzde 3,1 artışla 357 milyon metreküp oldu.

Kuraklık nedeniyle hidroelektrik santrallerinden sağlanan üretimin geçen yılın son çeyreğinden beri düşük seyretmesi, doğalgaz santrallerinin elektrik üretimindeki hissesinin artmasına neden oluyor. Doğalgazdan elektrik üretiminin yükselmesi, toplam gaz ithalatına artış olarak yansımaya devam ediyor.

Yeraltı ve LNG stok ölçüsünde artış

Türkiye’de doğalgaz stok ölçüsü ise şubatta geçen yılın birebir ayına nazaran yüzde 36,4 artışla 2 milyar 611 milyon metreküp seviyesinde hesaplandı.

Doğalgaz stokunun yüzde 84,4’ünü 2 milyar 204 milyon metreküple yeraltı depolama tesisleri, 407 milyon metreküple LNG terminalleri oluşturdu. Bu devirde yeraltı ve LNG depolama terminallerindeki stok ölçüleri sırasıyla yüzde 30,7 ve yüzde 78,6 artış gösterdi.

GAZBİR’in projesi ile temiz enerjiye geçişte yeni bir adım atılıyor

Mehmet KARA

Tüm dünyada olduğu üzere Türkiye’de de güç tüketiminde yenilenebilir kaynakların hissesinin arttırılmasına yönelik çalışmalar ağırlaştı. Bir yandan yenilenebilir kaynakları daha çok devreye alıp fosil yakıtların hissesini azaltmaya çalışırken, güç verimliliği uygulamalarına da önemli tartı veriliyor.

Bu çeşit çalışmaların tamamı tüm dünyada güç dönüşümü kavramı altında toplanıyor. Bu hususta kritik rol biçilen ögelerden biri ise hidrojen. Türkiye, hidrojenin kullanımı konusunda en ileri çalışmaların yapıldığı ülkeler ortasında yer alıyor.

Emisyon da ithalat da azalacak

Bu alandaki çalışmalar adım adım sonuç vermeye başlıyor. Türkiye Doğalgaz Dağıtıcıları Birliği GAZBİR’in kurduğu doğalgaz ve hidrojeni iç içe geçirecek Pak Güç Teknoloji Merkezi Konya’da açılıyor. AKSA Doğal Gaz ve ENERYA Güç tarafından finanse edilen laboratuvarın açılışı, Güç ve Doğal Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez tarafından gerçekleştirilecek.

Merkez’de yapılan ar-ge çalışmaları sayesinde, doğalgaza hidrojen enjekte edilerek, hem karbon yoğunluğu azaltılacak hem de Türkiye’nin doğalgaz ithalatı düşürülecek. “Enerji dönüşümünün kayıp halkası” olarak nitelendirilen hidrojenin, Konya’daki laboratuvarda doğalgaz ile harmanlanıp pak güç olarak vatandaşlara ulaştırılması hedefleniyor.

Dönmez: Tüm ülkeye yayılacak

Güç ve Doğal Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, hidrojenin belli oranla doğalgaza enjekte edilerek kullanıma sunulacağını, bu sayede doğalgazın performansının da artacağı bilgisini paylaştı. Bakan Dönmez, yenilenebilir güç kaynaklarından üretilecek hidrojenin doğalgaz ile harmanlanmasından elde edilecek kompozit gazın kullanımıyla bu yeni pak güç formunun, orta vadede tüm Türkiye’ye yayılacağını tabir etti.

GAZBİR-GAZMER Pak Güç Merkezi’nde bugüne kadar doğalgaza çeşitli oranlarda hidrojen karıştırma testleri yapıldı. Bu çalışmalarda doğalgaz ve hidrojen karışımındaki hidrojen hissesi yüzde 5, 10, 15 ve 20 düzeylerinde denendi. Elde edilen karışım, test hedefli yakıldı. Elde edilen sonuçlara nazaran mevcut doğalgaz iç tesisatlarında ve tüketici aygıtlarında değerli bir değişikliğe gerek kalmaksızın yüzde 20’si hidrojenden oluşan gaz karışımı kullanılabilecek durumda. Daha yüksek oranlara çıkmanın yan tesirleri ve gerektirebileceği yatırım ve tahliller konusundaki çalışmalar ise devam ediyor.

GAZBİR Lideri Yaşar Arslan:
Emisyon besbelli halde düşecek

Türkiye Doğal Daz Dağıtıcıları Birliği (GAZBİR) Lideri Yaşar Arslan, son 30 yılda hidrojen üretim teknolojilerinin geliştirilmesiyle hidrojen iktisadının her geçen gün büyüdüğünü belirtti. Doğalgaz kullanımının yaygınlaşmasıyla son üç yılda yalnızca hanelerde 100 milyon ton civarında emisyon tasarrufu sağlandığını kaydeden Arslan “Bu sayede 20 milyon ton civarında ziyanlı hususun doğaya salınması engellendi. Hidrojenin doğalgaz ile harmanlanması sonrası emisyon oranları çok daha besbelli oranlarda düşecek” dedi.