İplik üretiminde yatırım atağı başladı

Yener KARADENİZ

Hazır giysi ve dokuma bölümünde son aylarda yaşanan hammadde krizi ve haziran ayı ile birlikte beklenen açılmalara hazırlanan dokuma dalında, iplik yatırımları hareketlendi. Bu yılın birinci çeyreğinde dokumacılık dokumacılığı alanında 84 adet yatırım için 3,2 milyar TL’lik yatırım teşvik dokümanı düzenlendi. Böylelikle 5 milyon ton olan üretim kapasitesi, yüzde 16,6 artarak 5 milyon 830 bin tona yükselecek. Yatırım yapan şirketler ortasında Aksa’dan Kıvanç Dokumacılığa, Kipaş’tan Botaş Irmak Dokumacılığa kadar 10’larca dev bulunuyor. Kesim temsilcileri, finansman maliyetlerinin düşmesinin beklendiği ikinci yarıdan sonra yatırımların daha da hızlanacağını ve hammaddede dışa bağımlılığın azalacağını lisana getiriyor.

Bölüm temsilcileri ne dedi?

2 bin 700 adet makine siparişi verildi

Hammaddede yaşanan fiyat artışlarından ve tedarik ile ilgili düşüncelerden en fazla muzdarip olan sanayi kolu örmeciler oldu. Örme Sanayicileri Derneği Lideri Fikri Kurt, mart ayına kadar hammadde ile ilgili çok fazla badire yaşadıklarını hatırlattı. Bilhassa artan fiyatlar nedeni ile birçok ihracatçının yurtdışında fiyat tutturamadığını lisana getiren Kurt, bu devirde hammaddeye erişmekte zorluk yaşayan birçok şirketin, yatırım için düğmeye bastığını söyledi. Kurt, “60’a yakın firma iplik fabrikası kurmak için müracaatta bulundu. Örme kesiminde ise geçen yıl, işlerin yoğunluğundan ötürü 2 bin 700 örme makinesi siparişi verildi. Bunun bin 700’ü de teslim alındı” diye konuştu.

Kipaş’tan 50 milyon Euro’luk yatırım

İstanbul Dokumacılık ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Lideri Ahmet Öksüz, yaklaşık 5 milyon ton iplik üretim kapasitesine sahip olan Türk dokuma bölümünde, son altı ayda büyük ölçekte iplik yatırımlarının devreye alındığının altını çizdi. Öksüz, ipliğe artan talebin tesiri ile çok sayıda firmanın yatırıma giriştiğini vurguladı. Bu şirketlerden biri de Kipaş. Tıpkı vakitte Kipaş Holding İdare Heyeti Lider Yardımcısı da olan Ahmet Öksüz, “Biz de büyük bir yatırıma giriştik. Günlük ek 150 ton kapasiteli pamuk ipliği tesisi için 50 milyon Euro dengeli bir yatırım sürecindeyiz. Kahramanmaraş’ta gerçekleştireceğimiz yatırım önümüzdeki yıl devreye alınacak” halinde konuştu.

Çin’in hegemonyası kırılacak

Ege Giysi Sanayicileri Derneği Lideri Hayati Ertuğrul da kelam konusu alanda yaşanan problemlerin yatırımları da beraberinde getirdiğini söyleyen öbür bir isim. Türkiye’de hammadde fiyatlarının dünyanın çok üzerinde arttığına dikkat çeken Hayati Ertuğrul, “Bu nedenle çok büyük şirketler yatırım içine girdi. Bu durum hammaddede dışa bağımlılığı da değerli oranda düşürecek. Çin hegemonyasını da kıracak” sözlerini kullandı.

Serdar Plastik, PCR uyumlu üretim için harekete geçti

Plastik ambalaj üretimi yapan Serdar Plastik, 2023 yılında Avrupa Birliği ve sonrasında Türkiye’de ambalaj üretiminde kaide koşulacak yüzde 25 PCR uyumlu ambalaj üretimi için harekete geçti. Şirket, kullanılmış ve geri dönüştürülmüş ambalajlardan çıkan hammaddeden (PCR) üretim yapmak için makine parkurunu genişletiyor.

Her yıl tertipli olarak makine yatırımı yaptıklarını söz eden Serdar Plastik Genel Müdür Yardımcısı Murat Kınacı, “2023 yılı prestiji ile öncelikle Avrupa’da, sonrasında ise Türkiye’de ambalaj üretiminde asgarî yüzde 25 PCR, yani kullanılmış ve geri dönüştürülmüş ambalajlardan çıkan hammadde ile ambalaj üretimi yapmak kaide koşulacak. Sektörel derneklerin ve ambalaj firmalarının bu alanda önemli çalışmaları bulunuyor” diye konuştu. Serdar Plastik olarak bu kapsamda yatırımlarını hızlandırdıklarını belirten Kınacı, “Bizde elimizdeki çok katmanlı makinelere ek olarak, bu yıl içinde teslim alacağımız yeni makineleri bu doğrultuda çok katmanlı olarak sipariş verdik. Türkiye pazarında da bu geçişe en uygun parkura sahip plastik şişirme ambalaj firması olarak dalımızın bir adım önündeyiz” sözlerini kullandı.

“Hatay’daki fabrikamızı büyüttük, sırada İzmit fabrikamız var”

2020’de 2 milyon Euro’luk makine yatırımı gerçekleştirdiklerini söyleyen Murat Kınacı, bunun yanında çizgi ekipmanları ve yan ekipmanlara da önemli yatırım yaptıklarını lisana getirdi. Bu yatırımları tıpkı sürat ile 2021 yılında da sürdüreceklerinin altını çizen Kınacı, “Bu yıl içerisinde toplam 4 fabrikamızdan ikisini büyütme kararı aldık. Hatay’daki Inhouse fabrikamızı Mart ayı prestiji ile Antakya OSB’deki 22 bin metrekarelik bir tesise taşıdık. Derince, İzmit’teki Inhouse fabrikamızı ise 2021 yılsonu prestiji ile büyütmeyi hedefliyoruz” dedi. Kınacı, Derince’nin stratejik bir lokasyon olduğunu ve burada büyüyerek hem müşterilerinin ek taleplerini karşılamayı, hem de onlara daha âlâ hizmet sağlamayı hedeflediklerini vurguladı.

“Hammadde fiyat oynaklığı satışları etkiliyor”

Cirolarının büyük kısmını madeni yağ, paklık ve kimya kesimlerinden sağladıklarını belirten Murat Kınacı, bilhassa küresel güncellemeler ve standartları göz önüne alarak yatırımlarını devreye aldıklarını söyledi. Yeni makine, çizgi ve ekipman yatırımlarının yanı sıra Ar-Ge ve Ür-Ge çalışmalarına da odaklandıklarını bildiren Kınacı, “Madeni yağ dalının PCR geçiş sürecinde öncülük edeceğini, sonrasında ise paklık ve kimya dallarındaki müşterilerinden bu taleplerin geleceğini öngördüklerini belirtti. Hammadde fiyat oynaklığından kesimin çok önemli biçimde etkilendiğini ve satışlarında kayıplar yaşadığına dikkat çeken Kınacı, şunları kaydetti: “Her ne kadar mecburî tüketim malı satsak da, tüm emtiada yaşanan yüzde 100’ün üzerinde ki artış bizim kesimimizi de etkiledi. Devletimiz, dışa bağımlı olduğumuz hammadde girdileri üzerinde ki vergileri indirerek bu süreçte üreticileri muhafazalı.” formunda konuştu.

Bursalı sanayici hammadde çıkmazında

Esra ÖZARFAT/Zehra ORUÇ – BURSA

Pandemi sonrası tedarik zincirindeki kayma nedeniyle Türkiye’nin avantajlı ülkeler ortasında yer alacağı konuşulurken, tüm dalları etkileyen hammadde krizi sanayi kenti Bursa’da sanayicilerin gündemindeki birinci bahis. Otomotivin yanı sıra dokuma, mobilya, makine-metal üzere kesimlerde ağır üretimin yapıldığı Bursa’da bilhassa dokuma, mobilya ve inşaat hammadde maliyetlerindeki artışlar sanayicileri zorluyor.

Bursa’nın istihdamını sırtlayan bölümlerin başında gelen dokumada pamuk ve sentetik iplik kümesinde hammadde kahrı sanayicileri düşündürüyor. Tekstilciler, “Son 2,5 ayda pamuk ipliği 1,5 dolar, polipropilen 2 dolar arttı. Üstelik hammadde de bulunamıyor. Kontratları yaparken açık kontrat yapıyoruz. Fiyat yolda değişiyor. Geçen aya nazaran dolar bazında yüzde 15 artan hammadde için mayıs ayına açık kontrat yapmak zorunda kaldık. Mayıs ayında fiyatın ne olacağını bilemiyoruz” diyor. İhracatın ithal edilen hammaddeye bağlı olduğuna işaret eden tekstilciler şu değerlendirmeyi yapıyor: “Pandeminin gidişatına nazaran yılın ikinci yarısında dalda patlama bekleniyor. Bu nedenle ellerinde mal tutup, satmayanlar da var. Ticarette ahlak kuraları değişti. Ne fiyat teklif ederlerse ‘tamam’ demek zorundayız. Hammaddeyi kıymetli alıyoruz ve bunu da yansıtmak zorunda kalıyoruz.” Tekstilciler, yalnızca dokumacılık hammaddesi değil, ihracatta kullanılan karton rulo ve plastik üzere eserlerde de artış yaşandığına işaret ediyor. “Makineleri yatırmamak için uğraş ediyoruz” diyen İmko Dokumacılık Genel Müdürü Ekrem Özcan, “Şu anda pazarda polyester, viskon, likra üzere iplik tedarikinde zorluk yaşıyoruz. Piyasada bulabildiğimiz ipliği alıyoruz. Pandemi sonrasında iş hacmi arttığında iplik bulmakta zorlanacağımızı düşünüyoruz. Hiçbir firmanın 2 ay sonra hammadde bulup bulamayacağı aşikâr değil. Geçen ay 20 ton iplik siparişi verdik fakat 6 ton alabildik” değerlendirmesini yaptı.

Mobilyanın rahatı kaçtı

İnegöl Ticaret ve Sanayi Odası (İTSO) Lideri Yavuz Uğurdağ, kimi firmaların hammadde sorunu nedeniyle üretimlerini durdurmak zorunda kaldığını söyledi. MDF, sunta, ayna, cam üzere yurtiçinden karşılanan hammaddelerin tedarikinde zahmetlerin olduğuna değinen Uğurdağ, “Hammadde üreticilerimiz gerekirse ihracat yapmasınlar iç piyasaya eser versinler. Hammaddeyi vaktinde almış olsaydık mobilyada eksi 6 bir düşüş yaşamayacaktık. Herkesin önlemli, planlı gitmesinde yarar var” diye konuştu. Saloni Mobilya İdare Şurası Lideri Haluk Özbek de, “28 Şubat 2020 yılında süngerde 1 metreküp fiyatı 120 dolarken, 28 Şubat 2021’de yüzde 57 artışla 188 dolara yükseldi. Metal profilde 6 metrelik bir profil 3.46 dolarken bir yıl sonra yüzde 62 artışla 5.62 dolara yükseldi. Kontrplakta 320 dolar olan metreküp fiyatı yüzde 48 artışla 476 dolara çıktı. Yumuşak küme koltuk üreticisinin yüzde 20’den fazla bir fiyat artışı yapması gerekiyor” formunda konuştu.

“İnşaat materyalleri yakında karaborsa olacak”

İç piyasanın gereksinimleri tamamlanmadan hammadde ve yarı mamul ihracatının yapılmaması gerektiğine vurgu yapan İnşaat Müteahhitleri Endüstrici ve İş İnsanları Derneği (İMSİAD) İdare Heyeti Lideri Mustafa Andıç, “Önlem alınmazsa inşaat materyalleri yakın vakitte karaborsa olacak” dedi. 2020 yılında gereç fiyatlarında iç piyasada dövizdeki artışı aşan artırımların imalat bölümünü kilitlediğini, ülkemizde sağladığı istihdam ve vergi gelirlerini kıymetli oranda kısıtladığını söz eden Andıç, “Son bir yılda demirin tonu ortalama yüzde 90 arttı. Çimentoya yüzde 65, betona yüzde 50, suntaya yüzde 24, MDF’ye yüzde 27 artırım geldi. Üstelik döviz artışı ile gerekçelendirilen materyal fiyatlarındaki artışın, dövizin düşmesiyle geri alınmaması, bu alanda bir düzenleme muhtaçlığını ortaya koymaktadır” değerlendirmesini yaptı. Altın İnşaat İdare Şurası Lideri Mustafa Altın ise, “Hammaddede yaşanan fiyat artışı ve eser bulamama kıskacında dal temsilcileri ülkemizdeki faize bağlı satışların da düşmesiyle güç vakitler geçirmektedir. Birçok kesimin önümüzdeki süreçte bu kıskaç denkleminde ziyan göreceğini düşünüyorum. İhracat ve ithalat vergileri ile yurtiçi gereksinime yönelik düzenlemeler bir an evvel yapılmalı” açıklamasını yaptı.

“Gayrimenkul fiyatları üst taraflı hareketini sürdürecek”

Kumova İnşaat İdare Konseyi Lideri Ömer Kumova da, demir, çimento, cam ve mdf başta olmak üzere inşaat ana kalemlerindeki enflasyon ve döviz bazında yaşanan fiyat artışlarının kesime maliyetlendirme açısından ziyan verirken, başka taraftan piyasada materyal bulunamaması da inşaat teslim terminlerini tutturma açısından dalı önemli ezaya soktuğunu belirtti. Kumova, “Bu süreçte Ömer Kumova inşaat olarak inşaatın başlangıcından bitimine kadar olan tüm kalemlerin temaslarını ve ödemelerini gerçekleştirerek, montajı yahut imalatı yapılmak üzere eserleri depomuzda koruma etme ve devam eden inşaatlarımızın imalat suratını artırma biçiminde bir yol izliyoruz. Arsa, inşaat ve finansman maliyetlerindeki artışlar, bölümde tıpkı eseri yeni maliyetlerle yerine konulamayacağı sonucunu ortaya koymaktadır. Bu da gayrimenkul fiyatlarının üst istikametli hareketinin devam edeceğinin ve gayrimenkulün önümüzdeki devirde de en risksiz ve cazip yatırım argümanı olacağı manasına gelmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Bakanlık gereksinimleri kalem kalem pahalandırıyor

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Lideri İbrahim Burkay, bahisle ilgili tüm değerli üretim merkezlerindeki ticaret ve sanayi odaları ile Sanayi Bakanlığı işçilerinin içinde olduğu bir portal kurulduğunu, burada kalem kalem gereksinimlerin irdelendiğini söyledi. Dünya ticaretinin bu ezayı aşacak kadar büyümediğini söz eden Burkay, “Yüzde 4 büyüme var lakin hammadde gereksinimi bunun iki katı. Zira arz kısıldı. Bir de döviz kurunun yükselmesinden ötürü hammadde fiyatları önemli manada yükseldi. Bunlar da maliyeti arttırıyor ve enflasyona yansıyor” dedi.

SASA, 350 milyon dolarlık elyaf tesisi yatırımı yapacak

Selçuk ALTUN

Son vakitlerde devasa yatırımlarıyla dikkat çeken, yeni projeleriyle kıymetli vizyon oluşturan şirketlerden biri Adana merkezli SASA. 2017 yılında bir yatırım programı belirleyen şirket, 4 yıldır aralıksız yatırım açıklıyor, yeni tesisleri devreye alıyor. Son olarak geçtiğimiz eylül ayında biri elyaf üretimi olmak üzere iki dev yatırımı daha devreye alan şirket, geçen hafta yeni bir elyaf tesisi için daha yatırım kararı aldı. KAP’a yapılan açıklamaya nazaran, yıllık 367 bin 500 ton kapasiteli yeni bir elyaf tesisi daha kurulacak. Bu yatırımın fiyatı da 350 milyon dolar olacak. Yatırım, 935 milyon dolarlık PTA tesisiyle tıpkı anda, 2023 yılında devreye girecek. Şu anda yaklaşık 4 bin 250 kişi istihdam eden SASA, iki tesisin devreye girmesiyle çalışan sayısını 6 binin üzerine taşıyacak. Şirketin cirosu da hammadde fiyatlarıyla kontaklı olarak 3.5 milyar doları aşacak.

Öncelik; iç pazar

SASA’nın mevcut yatırımlarını ve yeni projeksiyonlarını İdare Konseyi Üyesi ve Genel Müdür Mehmet Şeker ile konuştuk. SASA’nın yeni devreye aldığı ve günde bin 50 ton elyaf ürettiği tesisin birinci temeli atıldığında “bu kadar büyük yatırıma gerek var mı” tenkitlerini hatırlatarak ikinci elyaf yatırımını niye yaptıklarını sorduğum Şeker, şu karşılığı verdi: “Biz bu yatırımları yaparken Türkiye’nin ne kadar gereksinimi olduğunu ve ne kadarının ithal edildiğini göz önünde bulundurarak gerçekleştiriyoruz. Bugün çok önemli bir halde yurtdışından hammadde tedarik sorunu var. Lojistik fiyatları 4 kat yükseldi. Şu anda Çin’den hammaddeyi maliyetin altında bile alsanız, lojistik ile birlikte Türkiye’deki fiyatların çok üzerine çıkıyor. Bugün Türkiye’de dokuma fabrikaları SASA olduğu için çalışıyor. Şu anda herkes elyafı bizden alıyor; kumaş yapıyor, iplik yapıyor, hijyen kümesinde kullanıyor.” Önceliklerinin ihracat olmadığını ve yerli üreticinin hammadde gereksinimini karşılamak üzere yatırımlarını planladıklarını vurgulayan Şeker, eylülde devreye aldıkları POY tesisi yatırımı için de şu tabirleri kullandı: “İyi ki POY tesisi kurmuşuz. Türkiye’nin yurtdışına gönderdiği ve parasını ödediği iplikleri biz kendimiz yapıyoruz. Cipsi yurtdışından getiriyorduk. Biz neden bunu yurtdışından alalım.”

PTA tesisinin temeli mayısta atılacak

SASA’nın yaklaşık bir milyar dolarlık polyester, saflaştırılmış tereftalik asit (PTA) yatırımıyla ilgili ayrıntılarını da paylaşan Genel Müdür Şeker, “Şu anda Türkiye’nin bu hammaddeye muhtaçlığı 1 milyon ton. Yalnızca bizim bu esere muhtaçlığımız 2023’te 1 milyon ton olacak. O nedenle 1.5 milyon tonluk bir tesis planladık. Kalan 500 bin tonu yurtiçi üreticimize vereceğiz. Bu para da Türkiye’de kalacak” dedi. Yatırım bütçesinin 935 milyon dolar olduğunu hatırlatan Şeker, 2023 yılı birinci çeyreğinde devreye girecek yatırımın şu anda taban çalışmalarının gerçekleştirildiğini söyledi. Eş vakitli olarak makine görüşmelerinin de devam ettiğini bildiren Şeker, inşaatın mayıs ayında başlayacağını aktardı.

‘Hammaddenizi kendiniz üreteceksiniz’

Mehmet Şeker, Türkiye’nin endüstride artık ikinci faza geçmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi: “İkinci fazda, yeni kurulacak sistemle hammaddenizi kendiniz üreteceksiniz. Evet, petrolümüz yok, onu alalım. Lakin bundan elde edilen orta eserleri biz yapalım, Çinli’ye kaptırmayalım.” Hammadde üretiminin kıymetine bugün lojistikte yaşanan kahırları örnek gösteren Şeker, “Şu anda PTA bulmakta zorluk yaşıyoruz. Fiyatı iki, lojistik maliyeti 4 katına çıktı. Bu yalnızca PTA için değil, başka tüm hammaddeler için bu türlü. Bir poliproplen tesisi Türkiye’de yok, ithal ediyoruz. Allah’tan SASA varmış, elyaf ve cips olarak açığı kapattık. SASA da olmasaydı dokumacılık işkolu durmuş olacaktı. Bu manada Türkiye’de öncülük yapıyoruz” diye konuştu. SASA’nın Adana’nın Yumurtalık ilçesinde yer alan yaklaşık 6 bin 800 dönümlük alanda yapmayı planladığı bir petrokimya yatırımı da mevcut. Toplamda 11 milyar 800 milyon doları bulacak olan bu dev yatırım için yer tahsisi talebiyle ilgili olarak yapılan ÇED başvurusu Etraf ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylandı. Şeker, “Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’ne de ilgili projeyi verdik, dönüş bekliyoruz” dedi.

‘Fabrikadan halka’ kur farkı ayarlaması geliyor

Yener KARADENİZ

Tüm dünyada salgının tesirlerinin ağır olarak hissedildiği son 6 ayda, ekonomilerinde açılmalara hazırlanan Çin ve Hindistan üzere büyük üreticilerin hammadde toplaması, artan kur ve lojistik maliyetleri, endüstricinin üretim maliyetlerinin katlanmasına yol açtı. Hazır giysiden plastiğe, elektronikten mobilyaya kadar birçok bölümde artan talebe bağlı olarak hammadde kıtlığı yaşanmaya başladı. Çip, sünger, yağlı tohum ve iplik üzere eserlerde bu ıstırap had safhaya ulaştı. Bilhassa aramalı ithalat maliyetinin artan kur tesiri ile çok yükseldiğini lisana getiren dal temsilcileri, bu durumun son esere yüzde 30’u aşan artırım olarak yansıyacağını belirtti.

Hazır giysi ve ayakkabıda hammadde kahrı büyük

Enflasyon sepetinde yüzde 5,87 yükü olan hazır giysi ve ayakkabı hammadde konusunda en fazla düşünce yaşayan bölümlerin başında geliyor. Bölüm, yerli hammaddenin ihraç edilmesinin bu badireyi daha da artırdığını vurgulayarak uzun müddettir ya ihracatın ön müsaadeye bağlanmasını ya da ek gümrük vergisinin süreksiz bir müddet dahi olsa kaldırılmasını talep ediyor.

Ege Ayakkabı Sanayicileri Derneği Lideri Erdal Durmaz, ayakkabı sanayiinde taban materyalleri başta olmak üzere kimyasallarda ve teknik dokumacılık alanında hammadde fiyatlarında değerli oranda artışlar yaşandığını söyledi. Bu eserlerde bilhassa ithal olan materyallerde fiyatların yüzde 30 civarında yükseldiğini lisana getiren Durmaz, “Bunun son eser fiyatlarına da yansıması kaçınılmaz olacak. Yüzde 25-30’a varan fiyat artışı yaşanır” açıklamasında bulundu.

Nisan ve mayıstan itibaren giysi enflasyonu etkilenecek

Hazır giysi bölümünde de hammadde, boya ve personellik maliyetlerinde kıymetli oranda artışlar yaşandı. Ağır talep, hammadde fiyatlarını kısa müddette yüzde 70’i aşan oranlarda artırırken, boyada yüzde 20, işçilikte ise yüzde 22 maliyet artışı yerli üreticiyi son eserde artırım yapmaya itti. Yağmur Dokumacılık İdare Konseyi Lideri Yavuz Kaya yeni dönemde yüzde 30’ları aşan artırım beklediklerini tabir ederek, “Yaz döneminde nisan-mayıstan itibaren yüzde 30 hazır giysi enflasyonu bekleniyor” diye konuştu. Ayakkabı ve giysinin enflasyon sepetinde yüzde 5,87 oranında hissesi olduğu düşünüldüğünde önümüzdeki iki ayda kelam konusu eserlerde yaşanan fiyat artışının enflasyonda değerli oranda artışa yol açacağı lisana getiriliyor.

Mobilyada sünger, cila ve MDF, karaborsaya düştü!

Salgın periyodunda hareketlenen kesimlerden biri de mobilya dalı. Döviz kaynaklı olarak mobilyanın hammaddeleri olan süngerde son bir yılda yüzde 150, cilada yüzde 40 ve MDF’de yüzde 25 artış yaşanırken, dal temsilcileri hammaddede karaborsa oluştuğunu söyledi.

Mobilya Sanayi İşadamları Derneği (MOBSAD) Lideri Nuri Gürcan, üretimin ana hususlarından biri olan süngerde yüzde 150’ye yakın fiyat artışı kelam konusu olduğunu belirterek, “Bunun nedenini yetkililere sorduğumuzda yurtdışında hammadde üreten fabrikaların kapasitelerini yüzde 50 düşürmesinden kaynaklandığını söylüyorlar. Bu da olağan önemli manada dalı etkiliyor. Cam ve metalde de önemli problemlerimiz bulunuyor. Bu eserlere önemli artırımlar geldi. Hammadde tedarikinde yaşanan kriz nedeniyle fiyatlarda yüzde 20-25 oranında artış meydana gelecek” açıklamasını yaptı. Gürcan, hammaddeler ortasında en fazla artırımın süngere gelmesinden ötürü oturma kümeleri, kanepeler ve yatak kümelerinin daha fazla etkileneceğini söyledi.

Elektroniğe gelen artırımın yüzde 10’u kur farkından…

Salgın devrinde elektronik eserlere talebin artması çip arzının da yetersiz kalmasına yol açtı. Otomotiv ile birlikte çipin en fazla kullanıldığı elektronik bölümünde kimi üretici bu nedenle üretimini kısmak zorunda kaldı. Türk Elektronik Sanayicileri Derneği (TESİD) Lideri Yaman Tunaoğlu, girdilerin birden fazla yurtdışından geldiği için dalın dövizdeki artıştan çok fazla etkilendiğini belirtti. Tunaoğlu, “Şimdi bir sefer dövizdeki yüzde 10’luk artış direkt yansıyacak. Bilhassa çiplerde temel denetim algoritmalarında, işlemci tarafında bir sorun var. Burada bazen bulamıyorsunuz, stokçulardan iki katına aldığınız oluyor. Fiyatlara nasıl yansıyacağını kestirmek kolay değil. Bu da önemli artış yaratıyor. Finans masrafları de arttı. Bunları topladığınız vakit elektronik kesimine yaklaşık yüzde 30’luk bir artış yansıyabilir” tabirlerini kullandı.

Besinde artırım yılda üçe yahut dörde bölünerek yapılacak

TOBB Besin Sanayi Meclis Lideri Necdet Buzbaş, 2020 yılının haziran ayından başlayıp 2021 Ocak ayına kadar besinde temel hammaddelerde yüzde 50’ye varan fiyat artışı yaşandığını kaydetti, besin dalının öbür dallardan farklı olarak ertelenemeyen bir gereksinim ve tüketilmesi gereken eserlerden oluştuğunu vurguladı. Girdilerde dışa bağımlı olunduğu için döviz kurundaki her yükselişin fiyatı etkilediğini bildiren Buzbaş, “Ama besin sanayi genelde fiyat geçişlerini tüketiciye teğe bir yansıtmaz. Bunun için fiyat artışlarını yılda üçe yahut dörde böler. Böylelikle azar azar artırım yaparak hem piyasaya yedirirler, hem de ziyanlarını ortadaki puan farkını kompanse ederler. Bunun yanında ihracatçı ülkelerin eserlere getirdikleri kısıtlamalar da fiyatları etkileyen global nedenler ortasında yer alıyor” dedi.

“Ülke iktisadını tehdit eder duruma geldi”

Kurdaki artıştan en fazla etkilenen bölümlerden biri de plastik… Plastiğin kullanıldığı yüzlerce eserde de kur nedeni ile değerli oranda fiyat artışı bekleniyor. Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Lideri Yavuz Eroğlu, eser maliyetinde yüzde 60 hisseye sahip olan hammaddede yüzde 150’ye varan oranlarda fiyat artışı yaşadıklarını anlattı. Eroğlu, “Hammaddedeki yüzde 150’lik artışın bitmiş eser maliyetine tesiri yüzde 90 oluyor. Bu artışı müşteriye yansıtmak da, sineye çekmek de çok sürdürülebilir değil. Bir de plastik direkt enflasyon sepetine tesir eden eserlerde kullanılıyor. Türkiye’nin üreten gücü olan sanayiciyi zora sokan yüksek hammadde fiyat artışları, ayrıyeten enflasyonu da körüklüyor. Besin ambalajından plastik ipliklerle dokunan kıyafetlere, paklık gereçleri ambalajından ayakkabıya, içecek şişelerinden mutfak eşyalarına ve daha birçok alanda tüketicilerin hayatına direkt tesir eden plastik eserler, hammaddedeki fiyat artışlarına bağlı olarak zamlandı. En başta üretici firmalarımızı olumsuz etkileyen bu hammadde artışları er ya da geç tüketiciye de yansıyor. Üretim, istihdam ve ihracatı zorlayan hammadde artırımları bilhassa dar gelirli tüketiciyi enflasyon üzerinden vuruyor. Yani sorun yalnızca sektörel sorun olmanın ötesinde ülkemizin iktisadını tümden tehdit eder boyuta geçmiş durumda” diye konuştu.