Japonya, TMSC ve Sony’den 20 nanometre çip fabrikası kurmalarını istedi

Japon hükümeti, Tayvan merkezli TMSC ve Japon elektronik devi Song Group’tan 1 trilyon yen yatırım ile Japonya’nın birinci 20 nanometre çip fabrikasını kurmalarını istedi.

Nikkan Kogyo gazetesinin haberine nazaran , Japon hükümetinin kurulmasını istediği fabrika Sony’nin imaj sensörleri tesisinin bulunduğu güneybatı Japonya’da inşa edilecek.

Sony CEO’su Kenichiro Yoshida, Nikkan Kogyo’nun haberine ait yorum yapmadı lakin istikrarlı çip arzının Japonya’nın milletlerarası rekabet gücünü devam ettirmesi için kıymetli olduğunu vurguladı.

Sony gelecek 3 yılda stratejik yatırımlara 2 trilyon yen harcayacak

Sony Group, gelecek 3 yılda stratejik yatırımlara 2 trilyon yen harcayacağı, bu yatırımlar ile oyun ve cümbüş hizmetlerine abone sayısını da artıracağını açıkladı.

Sony yaptığı açıklamada, oyun ve cümbüş hizmetlerine direkt bağlı müşteri sayısını 160 milyondan 1 milyara çıkarmak maksadıyla taşınabilir ve online hizmetlere yatırımları hızlandıracağını vurguladı.

Sony ayrıyeten, 1 Nisan’da başlayan mali yılda toplam 14,8 milyon PlayStation 5 oyun konsolu satmayı hedeflediğini de belirtti.

Yabancı geri gelecek mi?

Şebnem TURHAN

Borsa İstanbul’da yabancı yatırımcıların hissesi son 52 haftada yüzde 21,5 geriledi ve yüzde 41,99 ile tarihi en düşük düzeyine indi. Pandemi öncesinde 23 Ocak 2020’deki son yılların en yüksek düzeyinden bugüne ise kayıp yüzde 36,2. Yabancıların son 52 haftadaki net çıkışı ise 2 milyar 893 milyon dolar oldu.

Merkez Bankası dataları son dört haftadır yabancı yatırımcıların çok ufak ölçülerde da olsa pay senedi piyasasında net alıcı olduğunu ortaya koyuyor. Lakin şimdi gidişatı etkileyecek oranda girişler yaşanmıyor. Analistler, para siyasetindeki seyir, risk priminde muhtemel gerileme, aşılama suratının artışı ve iktisattaki canlanmayla temaslı olarak gelişen ülkelere yönelebilecek beklenen para akışından Türkiye’nin de yararlanma ihtimali olduğuna dikkat çekiyor.

Merkez Bankası haftalık menkul değer istatistikleri yabancı yatırımcıların 23 Nisan haftasından bu yana pay senedinde net alıcı olduğunu gösteriyor. 23 Nisan’da 104 milyon dolar, 30 Nisan haftasında 31.5 milyon dolar, 7 Mayıs haftasında 87.7 milyon dolar, 14 Mayıs haftasında ise 51.7 milyon dolar olmak üzere son 4 haftadaki net alım 275 milyon dolar oldu. Lakin bu çok küçük düzeylerdeki alım son 1.5 yıldır süren çıkış eğilimi göz önüne alındığında epeyce sonlu kaldı.

Kapanışa gerçek borsada sert satış

Yarın Merkez Bankası 21 Mayıs haftasında yabancı yatırımcının yöneliminin görüleceği menkul değer istatistiklerini açıklayacak. Net alımın devam etmesi piyasanın tabandan dönüş sinyali alması için değer taşıyor. Borsa İstanbul BİST100 endeksinin ve kıymetli payların epey ucuz durumda bulunması da alım için uygun ortam yaratıyor. Analistler hem global ölçekte enflasyon tartışmalarıyla yaşanan sürecin gelişen piyasalar ve Türkiye’ye tesiri hem de iç dalgalanmalara bağlı istikrarsızlıkların yabancının tutumunun müspete dönmesini zorlaştırdığına dikkat çekiyor. Dolar/TL’deki 8.40 düzeyleri de BIST100 endeksinde yükselişi sınırlıyor. Türkiye’nin 5 yıllık iflas risk primi CDS’ler de uzun müddettir 400 düzeyinin üzerinde seyretmeye devam ediyor. Bu da yabancının halini belirleyen faktörler ortasında yer alıyor.

Dünya borsaları ise teknoloji paylarında tabandan gelen alımlarla yükseliş seyrinde ve global piyasalarda genele yayılan bir alış dalgası görülüyor. Borsa İstanbul’da dün yabancının da büyük oranda tercih ettiği bankacılık endeksindeki yükseliş dikkat cazibeli oldu. En yüksek hacimle Garanti Bankası başı çekerken kamu bankalarında da alım istikametli hareketler yaşandı. Analistler 19 Mart öncesine dönülebilmesi için BİST100 için 1465 düzeyini önemsiyor ve bu düzey üzerindeki kapanışların yeni bir yükseliş dalgasının sinyali olabileceğine dikkat çekiyor.

Hacimde artışı görebiliriz

Alnus Yatırım Araştırma Müdürü Yunus Kaya da sabah bülteninde şubat sonlarında 40 milyar TL civarında dolanan BİST100 süreç hacminin daima düşme trendiyken nisan sonunda 12 milyar TL’ye kadar gerilediğine işaret ederek “Son iki gündür toparlanma var üzere ki süreç hacmi 17 milyar TL ortalama oldu. Yabancıların son iki haftadır net alımda olduğunu gördüğümüzden tahminen önümüzdeki günlerde hacimde artış görebiliriz” dedi.

Yerli aksiyonu şekillendirecek

Albaraka Türk Baş Ekonomisti Ömer Emeç, son birkaç haftaki datalara bakıldığında yabancının çıkışının durduğunu, çok ufak ölçülü girişlerin olduğunu lisana getirdi. Emeç, şöyle konuştu: “Bu girişler borsanın genel gidişatını etkileyecek kadar büyük olmadığından, yakın vadede hala yerli aksiyonu tarafından şekillendirilen bir borsa izleyeceğimiz görüşümüzü koruyoruz. Bunun akabinde ise global enflasyon endişesinin en ağır hissedildiği ve halihazırda içinde bulunduğumuz birkaç aylık periyotun atlatılması ve global enflasyonu yıllık bazda aşağıya çekecek baz tesirlerinin devreye girmesi, ayrıyeten global iktisattaki performansın birinci çeyrekte maliye siyaseti adımları süratlice bir büyüme gösteren ABD’ye yetişmesi ile birlikte bizim de ortalarında bulunduğumuz gelişmekte olan ülkelere pay senetleri bağlamında olan talebin artabileceğini öngörüyoruz. Bu talebin ne kadarının bizim borsamıza yansıyacağını ise başta para siyaseti olmak üzere, aşılama performansı doğrultusunda turizm dalında izlenecek gidişat ve genel olarak ülke risk priminin gidişatı belirleyecektir.”

Enflsyonla gayret ön planda izlenecek

Ahlatçı Yatırım Araştırma Müdürü Barış Ürkün, yabancı yatırımcının yıl başından bu yana vakit zaman geri gelişler gösterse de Borsa İstanbul’a olan ilgisini uzak boyutlara taşımaya devam ettiğini belirterek “Bunun nedeni için biraz geçmişe bakmak gerekiyor aslında. Kur hareketlerinin yüksek volatiliteli olduğu vakitlerde getirilen düzenlemeler ve birtakım uygulamalar yabancıyı uzaklaştırdı. Sonrasında ise devreye ekonomik gelişmelerdeki belirsizlikler girdi. Merkez bankası siyasetleri, döviz rezervleri, cari açık ve finansmanı ve bilhassa enfl asyonun tesiri ile birlikte TL’deki bedel kaybı yabancıların uzak durmasındaki etkenler. Bankacılık dalı için vakit zaman derecelendirme kuruluşlarından gelen raporlar ve iç-dış siyaset arenasında yaşadığımız tansiyon ve salgın kaynaklı belirsizlikleri de hesaba kattığımızda yabancı hissesi düşüşünün nedenleri ortaya çıkıyor görünüyor” dedi. İlerleyen periyotta bilhassa kısıtlamaların kaldırılması sonrası ekonomik toparlanma ve enfl asyonla uğraş ön planda izlenmeye devam edeceğini kaydeden Ürkün, şöyle konuştu: “Bu mevzuda kararlı siyasetler yanında canlı bir turizm dönemi ile cari açığın finansmanı için gerekli yabancı kaynak akışı da hayli değerli olacak. Virüs tesirinin azaldığı bu periyotta yaz devrine canlı bir başlangıç yapabilir ve ülkeler ortası ilgileri olağan bir tabanda sürdürmeye odaklanabilirsek yabancı yatırımcıların tekrar gelmeye başladığını görebiliriz. Bu bahiste kredi derecelendirme kuruluşlarından gelebilecek bir not artırımı haberi kıymetli tesirler yaratabilir.”

Banvit’ten üretime yönelik 46 milyon dolarlık yatırım planı

Banvit, Bandırma Piliç Üretim Tesisi ile Bandırma İleri Süreç Tesisi üretim kapasitelerini artırmaya yönelik toplam 46 milyon dolar yatırım yapacak.

Banvit BRF CEO’su Tolga Gündüz, hususa ait açıklamasında Bandırma piliç üretim tesisinin kapasitesini yaklaşık yüzde 12, Bandırma ileri süreç tesisinin üretim kapasitesini ise yaklaşık yüzde 40 artırmayı hedeflediklerini açıkladı.

Gündüz, yaklaşık 600 bireye daha iş imkânı sağlayacaklarını belirtti.

Özkaynaklar ve kredi ile finanse edilecek

Şirketten KAP’a yapılan açıklamada ise kelam konusu yatırımın 2021 yılında başlayacağı ve sonraki iki yıl içinde yatırımın tamamlanmasının planlandığı tabir edildi.

Açıklamada yatırımın, hem şirket özkaynaklarından hem de yatırım kredisinden finanse edileceği tabir edildi.

Banvit payları saat 11.24’te yüzde 1’e yakın primle 59.55 liradan süreç görüyor.

Doğrudan yurtdışı yatırım tablosu aleyhte gelişiyor

Mehmet KAYA

Türkiye’nin büyümede değerli öge olarak gördüğü ve artırmaya çalıştığı yabancı direkt yatırımlarda son periyotta yatay seyir, hatta azalma istikametinde eğilim bulunuyor. Gelen yatırımların değerli bir kısmı da gayrimenkul yatırımlarından oluşuyor. Başka yandan, Türkiye’den, yurt dışına giden direkt yatırımlarda ise artış eğilimi devam ediyor.

Bir ülkeden yurt dışına yapılan direkt yatırımın, o ülkeye yapılan direkt yatırıma oranına yönelik kolay hesaplama, ülkenin yatırım ortamına ait göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Her ne kadar, yabancı yatırımlar iç pazarın durumundan teşviklere, ülkenin coğrafik pozisyonundan işgücü yeteneklerine kadar çok geniş bir yelpazedeki değişkenlerden etkilense de genel olarak yabancı direkt yatırım çekmek isteyen bir ülkede bu oranın düşük olması bekleniyor.

Giden yatırımın gelen yatırıma oranı yükseliş eğiliminde

2006 yılı sonrası bilgilere bakıldığında, Türkiye’de global krizde yükselse de giden yatırımın, gelen yatırıma oranının yüzde 10’lu düzeylerde kaldığı gözleniyor. Türkiye’nin önemli siyasi kriz yaşadığı 2013 sonu ve 2014 yılının bu oranda yüzde 50’nin üzerine çıkıldığı tek yıl olması dikkat çekiyor.

Türkiye’de ekonomik performansın yüksek olduğu 2002 ile global kriz ortasındaki devirde giden yatırım, gelen yatırım oranı ortalaması yüzde 10’lu düzeylerde seyretmişti. TEPAV daha evvel yaptığı çalışmalarda yüksek ekonomik performans gösterilen 2002-2007 periyodunda ortalamada yüzde 15,7’lik oran olduğunu belirtmişti. Global krizle başlayan siyasi sıkıntıların da yaşandığı periyot olan 2008-2019 periyodunda ise ortalama yüzde 24’lü düzeyler görüldü.

Son devirde ise istisna sayılabilecek 2014 yılı hariç, giden yatırımların, gelen yatırımlara oranı daima olarak artış gösterdi. Nihayet 2019’da yüzde 40’ın üzerine çıktı. 2021 yılının birinci devrinde de yüzde 40’ın üzerindeki seyir devam etti.

Tahvile garanti fonu fırsat yaratabilir

Hüseyin KOYUNCUOĞLU

Türkiye’de bu yıl halka arzlara ağır ilginin akabinde sermaye piyasalarının güçlendirilmesine yönelik bölümde büyük heyecan yaratan bir adım daha atılıyor. Yatırım ve finansman piyasalarının çeşitlendirilmesini sağlayacak Tahvil Garanti Fonu için hükümet çalışmalara başladı. Tahvil piyasalarını hareketlendirecek Fon ile yatırımcı inancının artırılması ve şirketler için tahvil kanalıyla borçlanmanın özendirilmesi hedefleniyor. Tahvil Garanti Fonu’nun nasıl kurulacağı ve işleyeceğine dair şimdi ayrıntılı bir bilgi kamuoyuyla paylaşılmasa da Ankara’da çalışmalar hızlanırken ve Fon’un çok yakında kurulması bekleniyor.

Tahvili çıkaran şirketin temerrüde düşmesi durumunda yatırımcıların parasının bir kısmının Tahvil Garanti Fonu teminatına alınacak. Garantinin ne kadar yahut hangi oranda olacağı, nasıl işletileceği TBMM’deki çalışmalar sonucunda aşikâr olacak. Türkiye’de çok da faal olmayan ve şirketlerin finansman kanalları ortasında düşük hisseye sahip olan tahvil piyasasına yatırımcı ilgisinin artması, şirketlerin finansman kaynağı olarak tahvillere yönelimini artırabilir. Yatırımcı inancı ve ilgideki artışla birlikte bilhassa de küçük hacimli şirketlerin tahvil piyasalarına yönelmesi beklenebilir. Lakin şirket tahvillerine ilginin artması için ekonomik konjonktür ve piyasaların da yatırımcıları desteklemesi gerektiği aşikâr…

Aslan hissesi yatırım fonlarında

Pekala şirket tahvillerinde mevcut durum nasıl? Merkez Bankası tarafından açıklanan son menkul değer istatistiklerine nazaran, Türkiye’de şirket borçlanma senetlerinin piyasa bedeli bakımından büyüklüğü yaklaşık 135 milyar 278 milyon lira düzeylerinde. 135.3 milyar liralık şirket tahvilinin yüzde 98,34’üne tekabül eden 133 milyar 28 milyon lirası yerli yatırımcının elinde bulunurken kalan yaklaşık 2.2 milyar liralık kısım yabancı yatırımcıların portföyünde yer alıyor.

Şirket tahvilleri piyasasında yerli yatırımcı kümesinde en büyük alıcılar yatırım fonlarından oluşuyor. Yerli yatırım fonlarının portföyünde 56 milyar 998 milyon liralık şirket tahvili bulunuyor. Bu sayı toplam tahvil piyasasının yüzde 42,13’üne denk geliyor. İkinci sırada ise 23 milyar 443 milyon liralık hacimle ferdi yatırımcılar bulunuyor. Ferdi yatırımcıların tahvil piyasasındaki hacmi yüzde 17,33. Tahvil piyasalarında öteki büyük alıcılar olarak sigorta ve ferdî emeklilik şirketleri ile bankalar olarak sıralanıyor.

Tahvillerin birden fazla kısa vadeli

Şirket tahvillerinde kalan vadelere nazaran dağılıma bakıldığında hayli kısa vadeler dikkat çekerken ise 1 yıla kadar vadeli tahviller ağır basıyor. 135 milyar liralık piyasa bedeline sahip tahvil piyasalarında 94 milyar 624 milyon liralık tahvilin kalan vadesi 1 yıl ve daha az. Yani bu toplam hacmin yüzde 70’i manasına geliyor. Kalan vadesi 2 yılın üzerinde olan şirket tahvili fiyatı ise yalnızca 26.7 milyar lira.

Tahvil garanti fonu için ekonomistler ne düşünüyor?

Firmaların tahvil ihracı teşebbüsleri artabilir

Dünya Müellifi ve Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Erhan Aslanoğlu: Tahvil Garanti Fonu’nun kurulması, Türkiye’de sermaye piyasalarının gelişimine katkıda bulunabilecek bir teşebbüs. Türkiye’de gerçek kesimin finansman gereksinimi büyük oranda banka kredileri yoluyla gerçekleşiyor. Son devirde, pay senedi piyasasında halka arzlar artmaya başlasa da firmaların pay ve tahvil ihracı yoluyla sağlayabildiği kaynağın hissesi hala çok düşük. Ülke derecelendirmesinin düşük olması, risk priminin, CDS üzere oranların yüksek olması, gerçek bölümün iç ve dış kaynak bulmasını hem zorlaştırıyor hem de çok maliyetli kılıyor. Şimdi ayrıntıları aşikâr olmasa da, bu türlü bir garanti fonunun kurulması kimi firmaların tahvil ihracı teşebbüslerini arttıracaktır. Bununla birlikte, yüksek enflasyon, kayıt dışı iktisadın yaygınlığı, kurumsallaşamamış firma yapıları üzere faktörler çok sayıda firmanın tahvil ihracı istekliliğini bastırma potansiyeli barındırıyor. Tasarruf yetersizliği olan bir ülke olarak, bilhassa yabancı ilgisi fonun makroekonomik tesirleri açısından kıymetli olacaktır. Büyük oranda kendisini garantileyen Devlet İç Borçlanma Senetleri piyasasında yabancı hissesinin son yıllarda daima düşerek yüzde 5’lerin altına geldiğini düşünecek olursak, bu türlü bir fonun özel bölüm tahvillerine olan talebi arttırması açısından da ihtiyatlı varsayımlarda bulunmamız gerekiyor. Global iktisatta gelişmiş ülke firma tahvillerinin bile vakit zaman çok büyük bedel kayıpları yaşadığını, uzun vadeli yatırımcıların bu cins tahvillere ihtiyatlı yaklaştığını unutmamak gerekiyor. 2008 krizi sonrası gelişmiş ülkelerde oluşturulan bu tıp garantilerin tahvil risk primlerini düşürmekte olumlu sonuçlar verdiğini izledik. Türkiye Garanti Fonunun da olumlu katkısını beklemek gerekiyor. Fonun yapısı, finansman kaynakları, idaresi üzere ayrıntılar ortaya çıktıkça daha yeterli yorumlayabileceğiz. Bilhassa pandemi periyodunda yeterli performans gösteren ve bunu arttırmaya aday olan imalat sanayi firmaları için bu fon güzel bir imkan yaratabilir. Bu katkı, iklim değişikliği ile kaçınılmaz hala gelen yeşil dönüşüm yatırımlarının finansmanında daha da artabilir.

Artan kişisel yatırımcı ilgisi bu alanda da görülebilir

MARBAŞ Menkul Kıymetler Genel Müdür Yardımcısı Soner Kuru: Tahvil garanti fonunu sermaye piyasalarının güçlenmesi ve derinleşmesi ismine çok kıymetli buluyoruz. Bu fon sonucunda gerçek bölüm şirketlerimizin finansmana erişim alternatiflerinin genişlemesini ve finansman maliyetlerinin düşmesini bekliyoruz. Mevcut durumda şirketlerimizin en değerli finansman kaynağı banka kredileri olarak görünüyor, bunun yanı sıra son periyotta artan halka arzlar da şirketlerin finansmana erişimleriyle ilgili değerli bir alternatif oldu, lakin tahvil ihraçları ile borçlanma formülünün, Türkiye’de bilhassa gelişmiş ekonomilere kıyasla bir ölçü geride kaldığını görüyoruz. Bu fon ile buradaki açığın kapatılacak olması, bu piyasanın derinleşmesi şirketlerimiz ismine değerli bir katkı olacak. Fon, tasarruf sahipleri açısından da tahvilini satın aldığı şirketin temerrüt riskinin yönetilmesi noktasında avantaj oluşturacak, özel kesim tahvillerine olan ilgiyi arttıracak. Bu kapsamda son periyotta sermaye piyasalarına yönelik olarak artan ferdi yatırımcı ilgisinin burada da kendisini göstermesini bekliyoruz.

TMO hububat satış fiyatlarını da açıklayacak

Fiyatlarla ilgili tartışma sürerken Toprak Mahsulleri Ofisi spekülatif hareketleri önlemek üretici ve sanayicilerin önünü görebilmesi için satış fiyatlarını da açıklayacak.

Son yıllarda satış fiyatlarını hasat bittikten sonra açıklayan Toprak Mahsulleri Ofisi, buğday, arpa, mısır üzere eserleri yatırım aracı olarak kullananların spekülatif fiyat hareketlerini önlemek için hububat satış fiyatlarını da en kısa müddette açıklıyor.

İki kamyon eserle fiyat artırılıyor

Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürü Ahmet Güldal, dünya fiyatını, maliyetleri, piyasa şartlarını, kuraklığı ve tüketiciyi dikkate alarak hububat fiyatının belirlendiğini söyledi. Bu eserlerde spekülatif hareketlere muhakkak müsaade vermeyeceklerini belirten Ahmet Güldal bahse ait sorularımızı yanıtlarken şunları söyledi: ” Çiftçinin alın teri üzerinden hiç kimsenin haksız kar elde etmesine müsaade vermeyeceğiz. Spekülatif hareketlere karşı gerekli tüm tedbirleri alıyoruz. Öncelikle hasadın bitimini beklemeden en kısa vakitte hububat satış fiyatlarımız da açıklayacağız. Bakıyorsunuz iki kamyon arpayı borsaya getiren ton başına 2 bin 400 – 2 bin 500 lira fiyat deklare ediyor. Fiyatı spekülatif olarak yükseltiyor. Piyasada bir beklenti yaratıyor. Elindeki eseri daha değerliye satmak için ortam hazırlıyor. Yem fabrikaları fiyatlar yüksek diye şikayet ediyor. Bu spekülasyonla artan fiyatlar tüketiciye olumsuz yansıyor. Biz hem üreticimizi hem de 84 milyon tüketicimizi korumak zorundayız. Bu nedenle spekülatif fiyat artışlarını kesinlikle önleyeceğiz. Satış fiyatlarının yanı sıra iç ve dış ticaretle ilgili gerekli tedbirler de alınacak.”

Un ve yem sanayicisi maliyet artışından şikayetçi

Pandemi süreci ile birlikte dünyada hububat ve bakliyat talebinin artmasına bağlı olarak artan fiyatlar, buğday başta olmak üzere mısır, arpa üzere eserler yatırım aracı olarak satın alınıyor. Türkiye’de de son yıllarda bu eserler yatırım aracı olarak bedellendiriliyor. Buğday, arpa mısır üzere eserleri hammadde olarak kullanan un,yem ve besin sanayicilerinden daha fazla yatırım emelli olarak satın alan yatırımcılar, fonlar var. Endüstriciler de eseri bu yatırımcılardan alıyor.

Üreticiden ucuza alınarak sanayiciye değerli satılıyor

Yatırımcılar hasat devrinde daha düşük fiyata eser alırken, hasat sonrası, eser çiftçinin elinden çıktıktan sonra eser fiyatını artırarak yüksek kar elde etmeye çalışıyor. Toprak Mahsulleri Ofisi, tüketiciyi korumak, un, yem ve besin sanayine uygun şartlarda eser temin etmek için ya stoklarındaki eseri yahut ithalat yaparak piyasayı düzenlemeye çalışıyor. Toprak Mahsulleri Ofisi, satış fiyatlarını açıkladığında en azından aylar itibariyle satış fiyatının ne kadar olacağı evvelden görülmüş olacak.

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin satış fiyatlarını belirlerken kar emeli gütmeden alış fiyatına yakın bir fiyat açıklaması bekleniyor.

TECNO Türkiye Müdürü Hank Li: Türkiye’de kalıcıyız, 1000 kişi istihdam edeceğiz

ÇİĞDEM YÜCESOY SUBAŞI

Türkiye Çinli cep telefon devlerinin üretim üssü olmaya devam ediyor. Dünyanın önde gelen akıllı telefon markalarından biri olan TECNO Mobile da İstanbul Pendik’te 35 milyon dolarlık yatırımla üretime başladı.
Mevcut yatırım ile pazarda hem eser hem de iş modeli manasında değişim yaratmayı hedefleyen TECNO Mobile’ın Türkiye Ülke Müdürü Hank Li, “İstanbul Pendik’teki üretim tesisimizde yaklaşık bin kişilik bir istihdam yaratmayı ve yüzde 10 pazar hissesi maksadımız doğrultusunda Türkiye’deki yatırımlarımızı uzun vadede artırmayı planlıyoruz” formunda konuştu.

Hükümetin direkt yabancı yatırım çekmek için oluşturduğu olumlu yatırım ortamının ehemmiyetine işaret eden Li, “Türkiye’ye yatırım yapma kararımızda hükümetin vizyoner yaklaşımı ve sunduğu yürek verici yatırım iklimi değerli rol oynadı. Türkiye iktisadına inanıyor ve bizim için çok bedelli olan bu pazardaki güçlü oyuncular ortasında yer almayı dilek ediyoruz. Bu noktada koyduğumuz yüzde 10’luk pazar hissesi maksadı, bu tarafta atılmış bir birinci adım. Bu pazarda kalıcı bir oyuncu olma stratejisiyle hareket ederek bu doğrultuda istihdam ve yatırım planlarımızı oluşturuyoruz” dedi.

Akıllı telefon pazarının argümanlı oyuncusu

Sunduğu teknolojik eserler ve iş modeli ile yatırımcıların da ilgisini çeken TECNO Mobile’ın ana şirketi Transsion Holdings’in piyasa kıymeti Eylül 2019’daki birincil halka arzında 4,96 milyar dolarlık piyasa kıymeti elde etti. Nisan 2021 itibariyle de yaklaşık beş katı kıymete ulaştı. Mevzuyu kıymetlendiren Li, “Transsion’un yalnızca geçen yıl yaşanan yüzde 262’lik artışla, Nisan 2021 itibariyle 24 milyar dolara yaklaşan piyasa bedeli bu muvaffakiyetin baht yapıtı olmadığını gösteriyor. Bu sayılar, TECNO’nun Türkiye’ye yönelik katma pahalı yatırım kararı ve istihdama verdiği değerin göstergelerini oluşturuyor” halinde konuştu.

Ödüllü eser portföyü Türkiye’de

Manchester City Futbol Kulübü üzere birçok memleketler arası yapının sponsoru olan TECNO, Türkiye pazarında değerli bir oyuncu haline gelmek üzere yatırımlarını planlamış durumda. Türkiye’deki kullanıcıların tecrübe kalitesini yükseltecek üretim süreçlerinin yanında dayanak ve servis alanına da yatırım yapacaklarını söyleyen Li kelamlarını şöyle sürdürdü: “Çin’in merkezi Shenzen’de kurulmuş olan güçlü Ar-Ge kısmımız, TECNO Mobile’ın telefonlarının en gelişmiş tasarım özelliklerine sahip olmasını ve kullanıcıların gereksinimlerine en uygun seçeneği bulma fırsatı elde etmesini sağlıyor. TECNO Mobile’ın, eserlerinde, geniş akıllı telefon pazarının farklı dinamiklerini kucaklaması ise çarçabuk mahallî özelliklere ahenk göstermemize katkıda bulunuyor.’’ Türkiye’deki kullanıcılara çarpıcı bir eser tecrübesi yaşatmayı hedeflediklerini aktaran Li, “Orta ve üst segmentte yer alan CAMON, POVA ve SPARK’ın üretimini kapsayan yatırımımızla eserlerimizi Türkiye’deki kullanıcıların ihtiyaçlarına nazaran özelleştireceğiz” diye konuştu.

Hayvancılıkta aile işletmelerine yüzde 50 hibe

Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmelerine yönelik yatırımların desteklenmesine ait Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyan karara nazaran; işletmesi en az bir yıldır faal olan, Tarım ve Orman Bakanlığı kayıt sistemlerine kayıtlı gerçek ve hukuksal kişi yetiştiricilere, büyükbaş için en az 10 baş ve en fazla 50 baş, küçükbaş için ise en az 100 baş ve en fazla 300 baş anaç kapasiteli yeni ahır ve ağıl imali, kapasite artırımı yahut rehabilitasyonu, hayvan barınağı hedefli çadır alımı ile makine alet ve ekipman alımları için hibe takviyesi verilecek. Hibe programı bu yıl için uygulanacak.

Takviye kapsamında, konusu yeni ahır ve ağıl üretimi, kapasite artırımı yahut rehabilitasyonu, hayvan barınağı gayeli çadır alımı ile makine alet ve ekipman alımı olan yatırımlara yüzde 50 oranında hibe verilecek.

Müracaatları onaylanan gerçek ve hukuksal kişi yatırımcılar, yatırım hususlarının her birinden bir sefer yararlanabilecek. Yatırım fiyatının desteklenmeye temel üst sonu ise Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenecek. Yatırım meblağının üst sonunu aşan kısmı ise ayni/nakdi katkı olarak yatırımcı tarafından karşılanacak.

Uygulanacak hibelerden, projesi onaylanan ve belirtilen müddet içinde yatırımını tamamlayanlar yararlanabilecek. Bakanlık, bölgesel gelişmişlik farklılıklarını dikkate alarak müracaat kaidelerini belirleyecek ve müracaatları onaylayacak.

Eraslan: Halka arzların devamı için yabancı ilgisi artırılmalı

GONG programına konuk olan Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Lideri Tevfik Eraslan, Hakan Güldağ ve Kenan Sözbir’in sorularını yanıtladı.

Eraslan, halka arzlardaki yükseliş trendinin devam edebilmesi için ülkemize yabancı yatırımcının ilgisinin artırılmasının değerli olduğunu vurguladı.

– Hakan Güldağ: Son vakitlerde halka arzlara ve borsaya ilgi değerli ölçüde arttı. Siz büyük resmi nasıl değerlendiriyorsunuz?

– Tevfik Eraslan: Bu günler sermaye piyasaları açısından hasretini çektiğimiz günlerdi. Ferdî yatırımcıların borsaya gelmeleri ve şirketlerimize ortak olmaları bizim çok istek ettiğimiz bir mevzuydu ve bunu uzun yıllar başaramamıştık. Fakat 2019 yılından itibaren çok önemli bir ivmelenme gördük. Sayılar bir milyon düzeylerinden iki milyon yedi yüz bin yatırımcı düzeyine kadar geldi. Sermaye piyasaları ve halka arzlarla ilgili Türkiye’deki sorun, talep yetersizliğiydi.

Talebi oluşturabilince şirketler de ederinden yatırımcılara satılabilince bu sefer şirket sahipleri de artık şirketlerini gönül rahatlığıyla halka arz etmek için sıraya girer hale geldi. 2020 yılında sekiz adet, bu yıl ise şu ana kadar on üç tane halka arz gerçekleştirmiş olduk. Sekiz milyarı geçen bir kaynak ölçüsünü da şirketlerimize aktarılmasına imkan sağladık. Bizim üstümüze düşen ana misyonun bu trendi devam ettirmek olduğunu biliyoruz. Bunun sorumluluğuyla hareket ediyoruz.

“Birlik olarak yabancı yatırımcı ülkeye çekmek için çalışıyoruz”

– Hakan Güldağ: Bu yılki on üç halka arzı özellikleri bakımından nasıl pahalandırmak gerekir?

Tevfik Eraslan: Halka arz olmak isteyen şirketlere kapımız, Sermaye Piyasası Kurulu’nun kriterlerini yerine getirmek koşuluyla, açık. Buradaki şirketlerin yüklü bir kısmı güç kesimi kökenli. Önümüzdeki periyotta de çok sayıda şirket halka arz olmak için hazırlık yapıyor. Bu son derece sevindirici bir durum.

Öbür taraftan toplam yirmi bir şirketimizin yirmisinden konuşacak olursak bunlardan on beş adedinin fiyat performansının halka arz fiyatının epeyce üzerinde olduğunu görüyoruz. Beş adedinin ise halka arz fiyatına nazaran bir ölçü geride kaldığını gözlemliyoruz. Münasebetiyle yirmi halka arzdan on beş adedinde müspet bir sonucumuz var, beş adedinde ise şimdi yatırımcının yüzünü güldürecek sonuçlar oluşmamış durumda. Bir taraftan halka arzlarla birlikte piyasada arzlar artarken öteki taraftan yabancı yatırımcı da büyük oranda çıkış yapıyor.

2019 şubat ayında Borsa İstanbul’da yabancıların sahiplik oranı yüzde altmış beş iken bu oran bugün yüzde kırk ikiye geldi. Hasebiyle ferdi yatırımcıya, halka arzlar ve yabancı yatırımcının boşluğu sebebiyle çift yük bindirmiş oluyoruz. Bunun toparlanması için yabancı yatırımcının kesinlikle olması gerektiğini düşünüyorum. Son devirdeki halka arzların kimilerinde halk arz fiyatının geride kalması şirketlerin ekonomik durumları yahut gelecek perspektiflerinden çok halka arzların çok büyük ölçekler haline gelmesi ve ferdî yatırımcının bu iş için ayırdığı kaynağın kâfi olmaması açısından da bu bahse bakmak gerekir.

Birlik olarak bir taraftan da yabancı yatırımcıya Türkiye’yi anlatabiliriz ve niyetlerini nasıl olumluya çevirebiliriz konusunda da çalışıyoruz. Bu bahiste ülke olarak da birlikte hareket etmemiz gerektiğini düşünüyoruz.

– Kenan Sözbir: Halka arzlardan talebin arza oranında bir düşüş var. Birinci on üç halka arzlarda talep arza oranla yüksekti. Son iki halka arzda ikinin altına düştü hatta teğe kadar geriledi. Şayet yabancı yatırımcı gelmezse bu sürdürülebilir olabilir mi?

– Tevfik Eraslan: Birinci gelen halka arzlara baktığımızda ölçekler de büyük değildi. Son periyotta daha büyük ölçekli şirketlerimiz de halka arz için müracaat yapıyor. Tek başına ferdî yatırımcıdan çok yabancı yatırımcı talebinin de kıymetli olduğunun tekrar altını çiziyorum. Bununla birlikte yeni yatırımcı sayısındaki artış suratının da devam ettirebiliyor olmamız lazım. O vakit bu trendi ileri taşımamız da mümkün olacaktır. Hem aracı kurumlarımız hem SPK şirketlerin halka arz sürecini çok dikkatli bir halde yönetiyorlar.

“Arz-talep istikrarını çok uygun yönetmemiz lazım”

– Hakan Güldağ: Halka arzlarda şuan dalgalı bir seyir izleniyor pekala bundan sonraki periyoda ait beklentiniz nedir?

– Tevfik Eraslan: Şu an dünyada büyük merkez bankalarının genişletici para siyasetlerinden vazgeçmediklerini görüyoruz. Hasebiyle bol para piyasalarda bir müddet daha kalmaya devam edecek. Bu dünya için sermaye piyasası eserlerine olan ilginin önümüzdeki devirde de devam edeceğine dair en kıymetli işaretlerden bir tanesi. Öteki taraftan bol paranın diğer bir yansıması da sabit getirili eserlerdeki getirinin epey düşük seyretmesi olmakta. Şayet döviz bazında bir getiri arıyorsanız sıfıra yakın düzeylerde olabiliyor. Bu sebeple bu tarafta artı bir kıymet yaratabilmek mümkün değil.

Merkez Bankası şuan yüksek faizli bir siyaset izliyor fakat TL cinsinden baktığımızda gerçek getiri manasında kurguladığımızda çok çok yukarda bir getiriden bahsetmek mümkün değil. Bunun yanında ülkenin büyüyeceğine inanıyorsanız yahut ülkenin büyüme suratından daha süratli büyüyecek bir şirkete yatırım yapmışsanız getirinizin epey âlâ olacağı manasına gelir. Buradaki trendi makro ekonomik bilgiler çerçevesinde sürdürebilir olacağını düşünüyorum. Dikkat etmemiz gereken ise, halka arzlarda önemli bir ağırlaşma var hasebiyle arz burada artmış durumda, yabancı yatırımcı Türkiye’den çıkış aksiyonunda, bu sebeple buradaki arz talep istikrarını çok uygun yönetiyor olmamız lazım.

– Hakan Güldağ: Son vakitlerde yurt dışında da halka arzlarda önemli artışlar gözlemledik. Sizce bu artış Türkiye açısından rakiplik teşkil eder mi?

– Tevfik Eraslan: Finans sistemi Türkiye’de birçok ülkeye nazaran daha düzgün çalışıyor. Çok güzel bir insan kaynağı, genç nüfus nedeniyle de dinamik bir iç piyasası var. Ben bunların bütün yatırımcılar için çok cazip bir yatırım ortamı oluşturduğunu değerlendiriyorum. Milletlerarası münasebetlerin son vakitlerde gerginleşmesi sebebiyle yatırımcılar bir ölçü uzaklaştı. Lakin Türkiye’nin son periyot dış siyasetine baktığımızda Avrupa tarafında daha sıcak bir diyaloğun oluşmaya başladığını da görüyoruz. Bu durumun yabancı yatırımcıların tercihlerine de yansıyacağını düşünüyorum.

– Kenan Sözbir: Halka arzda ölçü olarak beklentiniz nedir?

– Tevfik Eraslan: Bize gelen haberlere baktığımda kırka yakın şirketin halka arz için kıymetli bir hazırlık içerisinde olduğunu biliyorum. Bu halka arzlar gerçekleştiğinde kıymetli bir ölçünün bu şirketler için kaynak olacağını düşünüyorum. Hem finansal açıdan rahatlama hem yatırımlarını itimatla yapabilme hem de inorganik büyüme ile birtakım projeleri varsa bunları hayata geçirmek için değerli bir adım olacağını değerlendiriyorum.

Kırka yakın şirket kıymetli bir sayı zira son iki yıl için konuştuğumuzda sayılarımız bu potansiyel hazırlanan şirket sayısının daha altındaydı. Yalnızca yabacı kaynakla büyümeye çalıştığınız vakit limitlere gelebiliyorsunuz. Burada değerli ölçüde öz kaynak desteği almış olacak şirketlerimiz. Bu öz kaynağı makul kıymetlendirdikleri takdirde de değerli bir yol katabileceklerini de görüyoruz.

Türkiye’nin son periyot ihracat başarılarına baktığımızda yahut pandemiyle birlikte şirketlerin tedarik noktasına baktığımızda halka arzlardan gelecek kaynaklarla muvaffakiyet kaydedeceklerini düşünüyorum.

– Hakan Güldağ: Halka arzlar ortasındaki para transferlerin faydalı sonuçlar getirebileceğini düşünüyor musunuz?

– Tevfik Eraslan: Yeni kaynak getirmeden yeni halka arzları karşılamamız güç. Bu nedenle yeni ferdî yatırımcıları buraya ekleyebiliyor olmamız lazım. Ülkemizdeki kurumsal yatırımcıların potansiyellerini artırabiliyor olmamız lazım. Yabancı yatırımcıları da buraya getirebiliyor olmamız gerekir ki trendi devam ettirelim. Şunu da eklememiz lazım, bilhassa dijitalleşmeyle birlikte yatırımcıların süratli bir formda bilgiye erişebiliyor olmaları ve yatırım araçlarıyla birlikte teknik bilgilerin tamamını elde edebiliyor olmaları sermaye piyasası eserlerine olan inancı de sağladı. Ülkemizdeki son devir gelişmelerinden bir tanesi mevzuat olarak uzaktan hesap açılabilmesi de mümkün hale geldi. Bu da yaygın şube ağına sahip olmayan aracı kurumlar için de önemli bir fırsat yarattı. Bu sayede vatandaşlarımız sisteme eklenmeleri de kolay hale geldi.

“Yatırımcı şirketler hakkında bilgi sahibi olmalıyız”

– Hakan Güldağ: Yatırımcı nelere dikkat etmeli?

– Tevfik Eraslan: Yatırımcı sayılarına baktığımızda, küçük yatırımcı büyük oranda sermaye piyasasına geldi. Halka arzlardaki ağır talep nedeniyle yatırımcı istese de büyük ölçüde yatırım yapamadı. Bir milyarlık halka arz yapıldığında yatırımcı başına verebildiğiniz pay senedi ölçüsü bin lirayı dahi bulamıyordu. Yatırımcılara tavsiyemiz toplumsal medyada duyduklarıyla yatırım yapmamaları. Bir pay senedi almak özünde bir şirkete ortak olmak demektir. Münasebetiyle bu şirketin bütün özellikleri konusunda bilgi sahibi olmaları gerekir. Kesinlikle spk lisanslı yatırım danışmanlarından tavsiye alarak yatırımlarını yönlendirmeleri de buradaki isabetli yatırım kararları için değerli ögelerden bir tanesi.

Yatırım yaparken yatırım yaptığımız finansal eserlerin bizim getiri vademizle uyumlu olmasına dikkat etmemiz gerekir. Yatırım yaparken tek bir finansal eser değil, bir sepetten oluşmasına dikkat edelim. Düzgün bir tasarruf alışkanlığımızın olmasına çaba edelim. Küçük tasarruflarla genç yaşta başlanmış birikimlerin uzun periyotta rahat bir emeklilik periyodu için çok temel bir kriter olduğunu da aklımızdan çıkarmayalım.

– Hakan Güldağ: Sermaye piyasalarla kripto para cephesini değerlendirdiğimizde sermaye piyasalarının avantajları neler olur?

– Tevfik Eraslan: Ülkenin finansal bir havuzu var. Bankacılık da birebir havuzdan faydalanıyor, sermaye piyasaları da tıpkı havuzdan faydalanıyor kripto paralar da bu havuzdaki kaynaklara tabi durumdalar. Hasebiyle bu araçlar birbirleriyle yarışır durumda. Kripto paralarla ilgili her gün rastgele bir ülkenin merkez bankasından kesinlikle bir ikaz duyuyoruz. Hasebiyle burası büsbütün her şeyiyle düzenlenmiş bir alan değil. Ülkelerin bu mevzuyu nasıl düzenleyecekleri konusunu da çok sıkı bir biçimde çalıştıklarını da gözlemliyoruz. Vergilendirme rejiminden bu kaynakların alınıp satılması konusundaki bütün alanların önümüzdeki süreçte bir biçimde kurala bağlanacağını göreceğiz. Sermaye piyasaları ardında ekonomik gerçeklerin olduğu eserler. Bir hisse aldığınızda o şirkete ortak oluyorsunuz. O şirketin sahip olduğu ekonomik mana ne ise elinizdeki pay ne kadarına tekabül ediyorsa o kadarlık hakkınız oluyor. Hala kripto varlıklar için bunu söyleyemiyoruz. Münasebetiyle yatırımcılar ona bir kıymet atfettiği sürece bir bedeli oluyor yoksa eserin kendisinin bir pahası yok.

– Kenan Sözbir: Sizin birlik olarak bu hususla ilgili bir çalışmanız var mı?

Tevfik Eraslan: Bu eserleri alıp satan kurumların bir ticari kar elde ettiklerini görüyoruz. Bizim üyemiz kurumların içerisinde de ticari modelini yahut faaliyet kapsamını bu alana hakikat geliştirmek isteyenler de var. Ancak düzenleyici otoritenin bu husustaki yaklaşımı sonuncu belirleyici olacaktır.

Hakan Güldağ: Türkiye’de finansal okuryazarlık seviyesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Birlik olarak yaptığınız çalışmalar nelerdir?

Tevfik Eraslan: TSPB olarak en öncelikli misyonlarımızdan bir tanesi finansal okuryazarlığın artırılması olduğunu düşünüyoruz. Bu maksatla da tanıtıcı görüntülerimiz var toplumsal medya hesaplarımız üzerinden paylaşıyoruz. Gündemdeki bahislerin da tartışılması maksadıyla ortam sağlamaya değer gösteriyoruz. Ülkedeki tüm bireylerin bir finans profesörü kadar finans bilmelerini beklemek gerçekçi değil.

Hakan Güldağ: Finansal okuryazarlıkta Türkiye’nin bir sıralama bilgisi elimizde var mı?

Tevfik Eraslan: Türkiye de üzücü bir seviyede değil. Ferdi emeklilikten örnek vermek gerekirse yatırımcılar şuurlu bir biçimde fon tercihlerinde bulunuyorlar. Son dört yılda yatırımcıların en fazla yatırım yaptıkları eser altın oldu. Bu da Türkiye’deki ferdi yatırımcının zannettiğimiz kadar bilinçsiz olmadığını gösteriyor. Çok isabetli bir yatırım tercihi oluşturdular.

Kenan Sözbir: Sıfır kurulla süreç yapmaya sizin bakışınız nasıl?

Tevfik Eraslan: Yatırımcıların yanıltılmaması ve yatırımcılara yanlışsız bilgi verilmesi çok değerli. Sıfır kurulla süreç hakkında kampanyalar düzenlenir yatırımcılara yanlışsız bilgi verilirse müspet bir dönüş alma imkanı var. Fakat burada izlenecek siyasetlerin sürdürülebilir siyasetler olması ve yatırımcıların yanıltılmaması kıymetli nokta. Bunu da TSPB çok yakından takip ediyor.

Hakan Güldağ: Çiftlik Bank üzere mağduriyetlerin oluşmaması için yasal düzenleme eksikliği olduğunu düşünüyor musunuz?

Tevfik Eraslan: Çiftlik Bank konusu yahut kripto borsa hususlarını sermaye piyasalarında faaliyet gösteren durumlardan büsbütün ayırmak lazım. Zira bu iki örnek de Türkiye’deki düzenlemelere tabi olmadan para toplayan organizasyonlardı. Sermaye piyasası kanunuyla kurulmuş ve bu doğrultuda hareket edenlerin tamamı hem mevzuata tabi hem de kontrole tabiler. Münasebetiyle burada yatırımcıların kendilerini çok rahat hissedebileceklerini söyleyebilirim. Gönül rahatlığıyla ülkemizdeki aracı kurumlar ve yatırım ortaklarıyla çalışabiliriz. Önümüzdeki periyotta bu hususta kademeli düzenlemelerin geleceğini düşünüyorum

Net UYP, mart 339,3 milyar dolar açık verdi

Merkez Bankası’nın açıkladığı bilgilere nazaran, 2021 Mart sonu prestijiyle, Milletlerarası Yatırım Durumu (UYP) datalarına nazaran, Türkiye’nin yurt dışı varlıkları, 2020 yıl sonuna nazaran yüzde 3,5 oranında artışla 250,2 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 8,6 oranında azalışla 589,5 milyar dolar oldu.

Açıklamada şöyle denildi:

“Türkiye’nin yurt dışı varlıkları ile yurt dışına olan yükümlülüklerinin farkı olarak tanımlanan net UYP, 2020 yıl sonunda -403,5 milyar dolar iken 2021 Mart sonunda -339,3 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir.

Varlıklar alt kalemleri incelendiğinde, rezerv varlıklar kalemi 2020 yıl sonuna nazaran yüzde 7,1 oranında azalışla 86,7 milyar dolar, öteki yatırımlar kalemi yüzde 15,6 oranında artışla 106,8 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir. Başka yatırımlar alt kalemlerinden bankaların Yabancı Para ve Türk Lirası cinsinden efektif ve mevduatları yüzde 30 oranında artışla 54,5 milyar dolar olmuştur.

Yükümlülükler alt kalemleri incelendiğinde, direkt yatırımlar (sermaye ve öbür sermaye) piyasa kıymeti ile döviz kurlarındaki değişimlerin de tesiriyle 2020 yıl sonuna nazaran yüzde 23,2 oranında azalışla 163,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir.

Portföy yatırımları 2020 yıl sonuna nazaran yüzde 5,2 oranında azalışla 111,5 milyar dolar olmuştur. Yurt dışı yerleşiklerin pay senedi stoku 2020 yıl sonuna nazaran yüzde 22,5 oranında azalışla 22,6 milyar dolar olurken, yurt dışı yerleşiklerin mülkiyetindeki DİBS stoku yüzde 17,3 oranında azalışla 7,1 milyar dolar, Hazine’nin tahvil stoku (yurt içi yerleşiklerce alınan tahvil stoku düşüldükten sonra) ise yüzde 3,8 artışla 47,9 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir.

2021 Mart sonu prestijiyle, öteki yatırımlar 314,3 milyar dolar olmuştur. Yurt dışı yerleşiklerin yurt içi yerleşik bankalardaki Yabancı Para mevduatı, 2020 yıl sonuna nazaran yüzde 2,4 oranında artarak
34,2 milyar dolar olurken, TL mevduatı yüzde 2,6 oranında azalarak 15,3 milyar dolar olmuştur.

Bankaların toplam kredi stoku yüzde 0,9 oranında azalarak 63,6 milyar dolar olurken, öteki bölümlerin toplam kredi stoku yüzde 1,3 oranında azalarak 95,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.”

Yerli ve yabancı sanayiye ileri teknoloji hammadde sağlanacak

Mehmet KAYA

Türkiye’de üretimi bulunmayan ve büsbütün ithalata bağımlı olduğu vasıflı çelik ve muhteşem alaşım üretimine yönelik yerli teşebbüs yatırım çalışmalarının son kademesine gelindi. Most Makina, Türkiye’nin yıllık yaklaşık 400 bin ton olan vasıflı metal eser muhtaçlığının 165 bin tonunu karşılayacak tesisi kuracak.

DÜNYA’ya değerlendirmelerde bulunan Most Makina İdare Heyeti Lideri Yusuf Atalay, teşebbüslerinin bir “Özel Gayeli Şirket (SPV)” olduğunu belirterek, yatırımı gerçekleştirmek için uzun müddettir çalışma yürüttüklerini temel maksadın yüksek vasıflı ve harika alaşımlı en son eser üretebilen, işleyebilen bir tesisi ortaya çıkarmak olduğunu kaydetti. Fabrikanın sanayi 4.0 anlayışıyla kurulacağı için rekabet gücünün çok yüksek olacağını belirten Atalay, “Entegre fabrikanın tüm teknik çalışmaları, ekipman tipleri, kapasiteleri, sanayi 4.0 dahil olmak üzere tanımlandı ve dünyada bu teknolojilerde önder ekipman üreticileri ile görüşmeler yapıldı, teklifler alındı ve kesin etaba getirildi” dedi. Atalay, 2021 yılı içinde İzmir’de fiilen yatırıma başlamayı hedeflediklerini belirtti.

500 milyon Euro yatırım

Most Makina’nın kesin eser üretebilen ve işleyebilen bir tesisi hayata geçirmek için 500 milyon Euro yatırım bedelli bir teşebbüsü yürüttüğünü vurgulayan Atalay, yatırım evresinde 2 bin, işletme sırasında da bin kişi dolayında direkt istihdam oluşturulacağını söyledi. Atalay, bu yatırımın bilgi yoğunluklu bir yatırım olduğunu ve tamamlandığında Türkiye’nin bu teknolojiyi kullanabilen ülkeler ortasına gireceğini vurguladı.

Geniş bir yelpazede kullanılıyor

Yüksek vasıflı çeliklerin makine imalatından kalıplara, beyaz eşyadan demiryoluna, sağlıktan kimyaya ve petrokimyadan güce kadar çok geniş bir yelpazede kritik değerde bir girdi olduğunun altını çizen Atalay, kendilerinin birebir vakitte talaşlı imalat için ürettikleri eseri kullanacaklarını kaydetti. Atalay, “Teknoloji süratle gelişmekte ve bu yeni jenerasyon teknolojilerin ülkemizde kullanılabilmesi için yüksek vasıflı gereçlerin de ülke sonları içerisinde üretilmesi ve sürekliliğinin sağlanması çok büyük bir kıymet taşımaktadır. Bu gereçlerin Ar-Ge çalışmalarının, tedarikinin daima ve uygun şartlarda yapılabilmesinin de garanti altına alınması gerekiyor” dedi. Atalay, “Burada gördüğümüz fırsatlardan bir tanesi Sanayi 4.0 ve teknolojik ekipman açılımıyla uzun yıllardır kesime hakim firmaları yakalamaktır. Projemizi kıymetli kılan öteki bir konu ise bizim üreteceğimiz eserleri kullanan firmaların hali hazırda ülkemizde var olmasıdır yani öteki bir söz ile ülkemizde yerli pazarımız mevcuttur ve bu bizim için büyük bir avantajdır. Projemiz bittiğinde teknik kabiliyetler açısından Firmamız Avrupa’da birinci 10 firmadan biri olacaktır. Bütün bunlar bize çok büyük bir heyecan veriyor” dedi.

Türkiye’nin çelik kesiminde dünyada 7. sırada bulunduğunu lakin kimi özel eserlerde büsbütün ithalata bağımlı olduğunu tabir eden Atalay, üretmeyi planladıkları çeliğin birim/ton fiyatının ortalama 3 bin Euro civarında olduğunu belirti. Buna karşı, Türkiye’nin

2019 fiyatlarıyla çelik ihracat birim/ton fiyatının 615 Euro olduğu dikkate alındığında yatırımın değerinin ortaya çıktığını anlatan Atalay, “Yani tam kapasiteye ulaştığımızda yıllık ciro amacımız 500 milyon Euro civarında olacaktır. Hala bu eserlerin tamamının yurtdışından ithal edildiğini düşündüğümüzde, projemizin gerçekleştirilmesiyle ortaya çıkacak katma paha ve ithal ikame imkânı çok açık ortadadır” diye belirtti.

Cumhuriyetin 100. yılında açılacak

Most Makina İdare Heyeti Lideri Yusuf Atalay, arazi tahsisinin tamamlanması ve finansman kapanışının gerçekleşmesiyle birlikte yatırımın bu yıl içinde başlaması ve 2023 yılında üretime geçmeyi hedeflediklerini ve böylelikle ülkemizin bu alandaki değerli üretim tesisleri ortasına gireceklerini tabir etti.

IEA Başkanı Birol: Güneş, dünyanın en büyük enerji kaynağı olacak

Memleketler arası Güç Ajansı (IEA) Lideri Fatih Birol, güneşin 2050’de dünyanın en büyük güç kaynağı olacağını bilirtti.

IEA’nın “2050’de Sıfır Emisyon: Global Güç Dalı için Yol Haritası” raporuna ait çevrimiçi ortamda düzenlenen basın toplantısında konuşan Birol, bu yıl global emisyonların tarihteki en büyük ikinci artışı yaşayacağını ve hükümetlerin açıkladığı siyasetlerle pratikteki uygulamaları ortasındaki büyüyen bir uçurum olduğunu söyledi.

Sıfır emisyon gayesine ulaşmak için üç değerli bahse dikkat çeken Birol, “Birincisi, mevcut pak güç kaynakları ve teknolojilerinden azamî halde yararlanmamız gerekiyor. İkincisi, güç dalında inovasyonu merkezimize almalı, emisyonların azaltılmasında en uygun formda kullanmalı ve desteklemeliyiz. Üçüncüsü ise fosil kaynak kullanımını en aza indirmeliyiz.” diye konuştu.

Birol, sıfır emisyon amacına giden yolda yatırımların artırılması gerektiğini lisana getirerek, şöyle devam etti: “Halihazırda global güç bölümünde yıllık 2 trilyon doların üzerinde yatırım yapılıyor. Bunun 2030’a kadar yıllık 5 trilyon dolara çıkması gerekiyor. Bugünün yatırımları fosil yakıt hakimiyetinde lakin sıfır emisyon gayesine ulaşmak için bu yatırımlar pak güç kaynaklarının hakimiyetinde olmalı. Elbette bu yatırımların ekonomik büyüme üzerinde de tesiri olacak. Yaptığımız hesaplamalara nazaran, yatırımların artırılması dünya iktisadının yıllık yüzde 0,4 büyümesini sağlayabilir. Biz pak güç kaynaklarından elektrik üretiminin önemli derecede artacağını öngörüyoruz. Güneşin global güç sisteminde şu anki hissesi yüzde 1. Bu oran 2050’de yüzde 20’ye yükselecek ve güneş en büyük güç kaynağı haline gelecek.”

Pak güçteki yatırımlarla dünyada 2050’ye kadar 30 milyon ek istihdam yaratılabileceğini tabir eden Birol, fosil yakıt bölümünde ise 5 milyon istihdam kaybı yaşanabileceğini aktardı.

“Yeni petrol ve gaz yatırımına gereksinim yok”

Birol, fosil yakıt talebinin giderek azalacağını ve güç bölümündeki bu dönüşümle Orta Doğu, Rusya ve Nijerya üzere ekonomileri fosil yakıtlara bağımlı ülkelerin gelirlerinde kıymetli ölçüde düşüş görüleceğini söz etti.

Petrol ve doğal gazdan elde edilen gelirlerin yaklaşık yüzde 70 azalacağını aktaran Birol, şunları kaydetti: “Sıfır emisyon yol haritamızda birtakım kıymetli kilometre taşlarını paylaşmak istiyorum. Buna nazaran, bu yıl prestijiyle yeni fosil yakıt tedarik yatırımlarına gerek kalmadı. Bu yıl prestijiyle dünya çapında yeni kömürlü santral yatırımına muhtaçlık yok. 2035’te artık yeni içten yanmalı motorlu otomobil satışı olmayacak. Tüm bunlar gerçekleştiğinde, 2030’da global elektrik bölümü sıfır karbon haline gelmiş olacak.”