Zam tepkisi: Eşel mobil sistemi iflas etti, fatura vatandaşa kesildi

CHP Genel Lider Yardımcısı Ahmet Akın yaptığı açıklamada akaryakıtta yüzde 54 ile yüzde 186 ortasında değişen ÖTV artırımını kıymetlendirdi.

Akın yazılı açıklamasında şunları kaydetti:

“Akaryakıta yapılan, bugün prestijiyle geçerli olacak rekor orandaki ÖTV artırımı, iktidarın büsbütün popülist bir biçimde uyguladığı ‘eşel taşınabilir sisteminin’ iflas ettiğinin göstergesidir. 33 ay evvel popülist bir halde başlayan kelam konusu uygulama bugün akaryakıtta vatandaşımıza fahiş artırım olarak döndü. İktidar faturayı kendisine değil, tekrar vatandaşımıza kesti.

Yanlış iktisat siyasetleriyle 2018 yılında ortaya çıkan döviz krizinin akabinde kur kaynaklı artışları pompa fiyatına yansıtmayıp ÖTV üzerinden karşılayan iktidar, böylelikle vatandaşa kelamda takviye verdiğini savunuyordu. Fakat bugün kelamda dayanak, vatandaşa rekor artırıma dönüştü. Bu süreç içerisinde iktidar akaryakıtta kur kaynaklı bâtın artırımları; ÖTV üzerinden, öteki bir deyişle vatandaşın diğer bir cebinden almaya devam etti. Tek adam rejimine geçilmesiyle birlikte 4,5 TL düzeyinde olan dolar kuru, yanlış iktisat siyasetleri nedeniyle 3 yıl içinde 8,5 TL düzeyine yükseldi. Bu durum başta LPG olmak üzere bütün akaryakıt cinslerinde eşel taşınabilir sistemi sürdürülemez noktaya getirdi.

Akaryakıtta yapılan rekor ÖTV artırımı ulaşım maliyetlerini artıracak bu da pek çok dalda yeni artırımları beraberinde getirecek. Vatandaş, her ay otomatikleşen artırımlarla bunalırken, önümüzdeki aylarda elektrikte de yeni artırımların geleceği öngörülüyor. İktidar yandaş şirketlere her türlü imkanı tanırken, vatandaşı ise artırımlarla eziyor. İktidar halkın faturalarını düşürmek için değil, yeni artırımlara kılıf uydurmak için çalışıyor.”

“Esnafa kelamda dayanak geri alındı”

Akın açıklamanın devamında, “15 aydır süren salgın devrinde 1 milyon 200 bin esnafımıza verilen göstermelik bütün dayanakların toplamı, yandaş şirketlerin bir kalemde silinen kira, ceza ve vergilerine erişemiyor. Bu durum ortadayken; esnafımızın temel girdilerinden biri olan akaryakıta yapılan artırım, kelamda dayanağın verilmeden geri alınması manasına gelmektedir.” sözlerini kullandı.

Kılıçdaroğlu: Bütün emeklilerin bir araya gelmesi lazım

CHP’den yapılan açıklamaya nazaran, Kılıçdaroğlu, çeşitli kesimlerde çalışmış ve emekli olmuş vatandaşlarla görüntü konferans toplantısında bir ortaya geldi.

Emeklilerin genç yaşta çalışıp üretip, alın teri döktüğünü, vergisini ve toplumsal güvenlik primlerini ödediğini, vakti gelince de emekli olduğunu lisana getiren Kılıçdaroğlu, emeklilerin el aleme muhtaç olmadan gereksinimlerini karşılaması gerektiğini söyledi.

Toplumsal güvenlik sisteminde büyük açıklar olduğunun, bu bahiste ıslahat yapılacağının ve ıslahatla emeklilerin çok daha âlâ bir hayat standardı elde edeceğinin söylendiğini söz eden Kılıçdaroğlu, 2008’de yapılan ıslahat Meclis’e geldiğinde “Bu emeklileri perişan edecek.” dediklerini ve toplantıya katılmadıklarını hatırlattı.

‘Daha sonra emekli olanlar daha evvel emekli olanlardan az emekli aylığı aldı’

Kılıçdaroğlu, “Çünkü hakikaten de daha sonra emekli olanlar daha evvel emekli olanlara nazaran her ay en az biner lira daha az aylık aldılar. Sizden evvel emekli olanlar size nazaran bin lira daha fazla aylık alıyorlar. Bu tablo sizin de bizim de kaldıracağımız, toplumsal devletin hak ettiği bir tablo değil.” dedi.

Toplumsal devletin emeklinin, yoksulun fukaranın yanında duran devlet manasına geldiğini aktaran Kılıçdaroğlu, “Emeklilere iki maaş ikramiyeyi boşuna söylemedim. Emekliye iki maaş ikramiye bu toplumun emekliye olan borcudur aslında. Yani 83 milyon kişi birlikte bu hoş ülkede yaşıyoruz, 10 milyon üstünde emeklimiz var ve hepimiz şayet bugün daha güzel bir hayat standardı yakaladıysak bu emekliler yüzünden yakaladık. O emeklilere en azından iki bayram birer maaş ikramiye verilmesi gerekiyordu.” diye konuştu.

‘Bin lira ikramiyenin en az 1500 lira olması lazım’

Emeklilere birer maaş ikramiye verilmesini istediklerini tabir eden Kılıçdaroğlu, şöyle devam etti:

“Meydanlarda bunu lisana getirdik fakat vere vere işte ‘1500 lira emekli maaşı veriyoruz’ dediler. Kanuna da 1500 lira yazdılar ki kimse artırmasın. Sonunda biz bunun üzerinde de ısrarla durduk, dedik ki ‘Emekliye aylık bin lira ikramiye veriyorsunuz bari bunu o tarihten bu vakte kadar, enflasyonu da dikkate aldığımız vakit, bin lira ikramiyenin en az 1500 lira olması lazım’ diye söz ettik. Onu da getirdiler 100 lira verdiler. Biz 1500 lira beklerken 1100 lira emekli aylığı verdiler. Bu emekliyle dalga geçmek, emeklinin aklıyla oynamak, alay etmek üzere bir şey. Bunlar çarşıya çıkmadıkları, pazara çıkmadıkları, alışverişe çıkmadıkları için hayatı bilmiyorlar. Zira oturdukları saraylarda bir sorun yok. Her türlü imkan var. Her türlü yiyecek, giyecek var. Bir elleri yağda bir elleri balda. Emeklinin nasıl yaşadığını da bilmiyorlar. Bilmedikleri için herhalde diyorlar 1000 lirayı 1100 lira yaparsak bunlar rahat geçinebilir diye düşünüyorlar. Hayat o denli değil.”

Kılıçdaroğlu, “Benim bütün emekli kardeşlerimden bir isteğim var. Çok modüllü bir yapınız var, çok fazla dernek var. Münasebetiyle her bir dernek çok farklı tellerden açıklamalar yapıyor. Bir ortaya gelmeniz lazım. Bütün emeklilerin bir ortaya gelmesi lazım ve daima birlikte emeklilerin haklarını savunmaları lazım. Artık iktidara yakın olan emekliler de var, onlar hiç şikayet etmiyorlar.” değerlendirmesini yaptı.

“Herkesin taban bir geçim standardının olması gerekiyor”

Görüşmede, bir emeklinin 1700 lira emekli aylığı aldığını, 1600 lira kira ödediğini tabir ettiğini aktaran Kılıçdaroğlu, emeklilerin üniversiteyi bitiren, askerlik yapıp gelen işsiz çocukları olduğunu, emekli anne ve babanın eline baktığını söyledi.

Kılıçdaroğlu, “Türkiye bunu hak ediyor mu? 21. yüzyılın Türkiye’si bunu hak ediyor mu? Saraydan bu tablo görülmüyor. Bu tablo, meydanda, alanda, sokakta, caddede olan bireyler tarafından görülüyor. Biz görüyoruz bu tabloyu. Bu tablo bizim kaldıracağımız bir tablo değil. Bu tablo Türkiye’ye onur kazandıracak bir tablo değil.” halinde konuştu.

Genel Lider Kılıçdaroğlu, herkesin minimum bir geçim standardının olması ve bu bahiste çaba etmek gerektiğini kaydetti.

Dul ve yetim aylıklarının çok daha düşük olduğunu, oradaki insani dramın çok daha derin olduğunu lisana getiren Kılıçdaroğlu, “Türkiye’nin geldiği nokta maalesef bu. Emekliye gelince ‘para yok diyorlar’ lakin beşli çeteye gelince dolarlar, milyar dolarlar akıyor. Orada hiçbir şey yok, hiçbir sınırlama yok. Her türlü imkan sağlanıyor.” dedi.

Emekli aylığı olanların aldıkları her şey için vergi ödediğini belirten Kılıçdaroğlu, “Yurt dışında milyarları olanlar Türkiye’ye getirdiklerinde beş kuruş vergi vermiyorlar. Bu kadar adaletsiz bir ülkede yaşıyoruz. O nedenle bütün emeklilerin birlikte olması lazım.” tabirini kullandı.

“Sorunlarınızın ne olduğunu bilmiyorlar”

Toplumsal Güvenlik Kurumu’nda (SGK) emeklilerin temsilcisi olduğunu lisana getiren Kılıçdaroğlu, şunları kaydetti:

“Sosyal Güvenlik Kurumundaki temsilciniz haklarınızı yeteri kadar savunuyor mu? Sendikalar, emeklilerin haklarını, çalışan emeklerin haklarını yeteri kadar savunuyorlar mı? Tek başına ben savunacağım. Tek başına her şeyi ben mi yapacağım? Bütün bu yükü benim sırtıma mı yıkacaksınız? Bir arada, birlikte olmamız lazım. Onlar da sizin hakkınızı savunacak ben de sizin hakkınızı savunacağım. Birlikte savunacağız. Birlikte olursak çok daha kararlı bir tavır sergilemiş olacağız.”

Enflasyon oranında aylıklara artırım yapılmadığını savunan Kılıçdaroğlu, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Bunlar enflasyonun kaç olduğunu bilmiyorlar ki. Şunu isteyin, ‘Domatesteki artış neyse bizim aylıklarımıza da o kadar artırım yapın.’ Patates, geçen yıl ne kadardı bu yıl ne kadar? ‘Patatese ne kadar artırım geldiyse benim de o kadar artırıma gereksinimim var.’ Deyin ki emekli olarak ben de tüketiyorum? Zeytinyağı mı margarin mi yahut domates mi biber mi kuru fasulye mi mercimek mi… ‘Bunlara ne kadar artırım geldiyse benim maaşıma da o kadar artırım yapın.’ Öteki bir şey istemeyin. Bunlara gelen artırım en az yüzde 30 yüzde 40 yüzde 50. Size gelince yüzde 3-4. Nasıl oluyor bu? Sizin tükettiğinizi siz biliyorsunuz. Doğal gaza, elektriğe, suya ne kadar artırım geliyorsa sizin aylıklarınıza da o kadar artırım gelsin. Bunların hiçbirisini sarayda oturanlar ödemiyorlar ne elektrik parası ne doğal gaz parası ne su parası ne yiyecek parası. Bunları hiç ödemiyorlar, ne de kira, dolmuş, otobüs parası ödemiyorlar. 13 tane uçakları var, uçak parası da ödemiyorlar.”

Emeklilere verdiği kelamı yineleyen Kılıçdaroğlu, “Ama size kelamım söz, bu memlekete katiyen huzuru getireceğim. Bu memlekette hiçbir çocuk yatağa aç girmeyecek. Bunları yapacağız yapmak zorundayız. Yapmadığımız takdirde ülkeye hizmet etmemiş oluruz.” değerlendirmesi yaptı.

Plastik hammadde için boykot kararı sonuç getirdi

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) gibisi kartel yapıya sahip petrokimya şirketlerinin arzı çeşitli mazeretlerle kısmasının akabinde ham husus fiyatlarının dolar bazında yüzde 150’den fazla artışına karşı üreticilerden gelen “boykot” kararı sonuç getirdi.

PAGEV’den yapılan açıklamaya nazaran, plastik ham hususta dünyadaki en büyük ithalatçı olan Çin ve Türkiye’deki plastik üreticileri, kartel artırımlarına karşı ortak akılla hareket edip boykot kararı aldı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen PAGEV Lideri Eroğlu, ham husus fiyatlarına yüzde 150’nin üzerinde artırım yapan petrokimya şirketlerine karşı “alımı durduralım” daveti yaptıklarını belirterek, yurt içi ham unsur piyasasındaki alımların durma noktasına geldiğini bildirdi.

Kartele yönelik boykot davetine, firmaların disiplin ve özveri ile geniş iştirak gösterdiğini aktaran Eroğlu, “Boykota başladığımız martın ikinci yarısı sonrası ham unsur fiyatları kısa müddette geriledi. Türkiye’nin aylık plastik ham unsur kullanımının ortalama 600 bin ton olduğunu göz önüne aldığımızda ortaya çıkan yüzde 15’lik fiyat düşüşünün aylık karşılığı 180 milyon dolar. Fiyatlardaki düşüşten kaynaklanan 180 milyon dolar, kartelin kasasına gireceğine üreticilerimizin cebinde kalmış oldu. Fiyatlar hala düşmeye devam etmekte.” sözlerini kullandı.

“Enflasyonu tetikleyeceğine dair ikazımız gerçekleşti”

Yavuz Eroğlu, besin ambalajından plastik ipliklerle dokunan kıyafetlere, paklık gereçleri ambalajından ayakkabıya, içecek şişelerinden mutfak eşyasına, inşaattan medikal bölümüne ve beyaz eşyaya kadar birçok alanda tüketicilerin hayatına direkt tesir eden plastik eserlerin, ham husustaki fiyat artışlarına bağlı olarak zamlandığını belirtti.

Eroğlu, öncelikle üreticileri olumsuz etkileyen artırımların sonraki adımda tüketiciye artırım olarak yansıdığını belirterek, “Kartelin, ham husus fiyatlarındaki yüzde 150’lik artırımının, enflasyonu tetikleyeceğine dair ikazımız maalesef gerçekleşti. Enflasyon 20 ayın doruğuna tırmandı. TÜFE yüzde 16,19, ÜFE yüzde 31,20’ye kadar yükseldi. ÜFE’deki artışın baş aktörlerinden birinin plastik ham unsura petrokimya kartelinin yaptığı artırımlar olduğunu görüyoruz.” dedi.

Eroğlu, ” Boykota özveriyle devam edeceğiz ve yakında artırımlardan ötürü şalter indirmiş KOBİ’lerimizi tekrar üretime döndüreceğiz. Hammadde Güç Birliği Platformu üzerinden attığımız adımlarda sonuç almaya başladık.” sözlerini kullandı.

‘Fabrikadan halka’ kur farkı ayarlaması geliyor

Yener KARADENİZ

Tüm dünyada salgının tesirlerinin ağır olarak hissedildiği son 6 ayda, ekonomilerinde açılmalara hazırlanan Çin ve Hindistan üzere büyük üreticilerin hammadde toplaması, artan kur ve lojistik maliyetleri, endüstricinin üretim maliyetlerinin katlanmasına yol açtı. Hazır giysiden plastiğe, elektronikten mobilyaya kadar birçok bölümde artan talebe bağlı olarak hammadde kıtlığı yaşanmaya başladı. Çip, sünger, yağlı tohum ve iplik üzere eserlerde bu ıstırap had safhaya ulaştı. Bilhassa aramalı ithalat maliyetinin artan kur tesiri ile çok yükseldiğini lisana getiren dal temsilcileri, bu durumun son esere yüzde 30’u aşan artırım olarak yansıyacağını belirtti.

Hazır giysi ve ayakkabıda hammadde kahrı büyük

Enflasyon sepetinde yüzde 5,87 yükü olan hazır giysi ve ayakkabı hammadde konusunda en fazla düşünce yaşayan bölümlerin başında geliyor. Bölüm, yerli hammaddenin ihraç edilmesinin bu badireyi daha da artırdığını vurgulayarak uzun müddettir ya ihracatın ön müsaadeye bağlanmasını ya da ek gümrük vergisinin süreksiz bir müddet dahi olsa kaldırılmasını talep ediyor.

Ege Ayakkabı Sanayicileri Derneği Lideri Erdal Durmaz, ayakkabı sanayiinde taban materyalleri başta olmak üzere kimyasallarda ve teknik dokumacılık alanında hammadde fiyatlarında değerli oranda artışlar yaşandığını söyledi. Bu eserlerde bilhassa ithal olan materyallerde fiyatların yüzde 30 civarında yükseldiğini lisana getiren Durmaz, “Bunun son eser fiyatlarına da yansıması kaçınılmaz olacak. Yüzde 25-30’a varan fiyat artışı yaşanır” açıklamasında bulundu.

Nisan ve mayıstan itibaren giysi enflasyonu etkilenecek

Hazır giysi bölümünde de hammadde, boya ve personellik maliyetlerinde kıymetli oranda artışlar yaşandı. Ağır talep, hammadde fiyatlarını kısa müddette yüzde 70’i aşan oranlarda artırırken, boyada yüzde 20, işçilikte ise yüzde 22 maliyet artışı yerli üreticiyi son eserde artırım yapmaya itti. Yağmur Dokumacılık İdare Konseyi Lideri Yavuz Kaya yeni dönemde yüzde 30’ları aşan artırım beklediklerini tabir ederek, “Yaz döneminde nisan-mayıstan itibaren yüzde 30 hazır giysi enflasyonu bekleniyor” diye konuştu. Ayakkabı ve giysinin enflasyon sepetinde yüzde 5,87 oranında hissesi olduğu düşünüldüğünde önümüzdeki iki ayda kelam konusu eserlerde yaşanan fiyat artışının enflasyonda değerli oranda artışa yol açacağı lisana getiriliyor.

Mobilyada sünger, cila ve MDF, karaborsaya düştü!

Salgın periyodunda hareketlenen kesimlerden biri de mobilya dalı. Döviz kaynaklı olarak mobilyanın hammaddeleri olan süngerde son bir yılda yüzde 150, cilada yüzde 40 ve MDF’de yüzde 25 artış yaşanırken, dal temsilcileri hammaddede karaborsa oluştuğunu söyledi.

Mobilya Sanayi İşadamları Derneği (MOBSAD) Lideri Nuri Gürcan, üretimin ana hususlarından biri olan süngerde yüzde 150’ye yakın fiyat artışı kelam konusu olduğunu belirterek, “Bunun nedenini yetkililere sorduğumuzda yurtdışında hammadde üreten fabrikaların kapasitelerini yüzde 50 düşürmesinden kaynaklandığını söylüyorlar. Bu da olağan önemli manada dalı etkiliyor. Cam ve metalde de önemli problemlerimiz bulunuyor. Bu eserlere önemli artırımlar geldi. Hammadde tedarikinde yaşanan kriz nedeniyle fiyatlarda yüzde 20-25 oranında artış meydana gelecek” açıklamasını yaptı. Gürcan, hammaddeler ortasında en fazla artırımın süngere gelmesinden ötürü oturma kümeleri, kanepeler ve yatak kümelerinin daha fazla etkileneceğini söyledi.

Elektroniğe gelen artırımın yüzde 10’u kur farkından…

Salgın devrinde elektronik eserlere talebin artması çip arzının da yetersiz kalmasına yol açtı. Otomotiv ile birlikte çipin en fazla kullanıldığı elektronik bölümünde kimi üretici bu nedenle üretimini kısmak zorunda kaldı. Türk Elektronik Sanayicileri Derneği (TESİD) Lideri Yaman Tunaoğlu, girdilerin birden fazla yurtdışından geldiği için dalın dövizdeki artıştan çok fazla etkilendiğini belirtti. Tunaoğlu, “Şimdi bir sefer dövizdeki yüzde 10’luk artış direkt yansıyacak. Bilhassa çiplerde temel denetim algoritmalarında, işlemci tarafında bir sorun var. Burada bazen bulamıyorsunuz, stokçulardan iki katına aldığınız oluyor. Fiyatlara nasıl yansıyacağını kestirmek kolay değil. Bu da önemli artış yaratıyor. Finans masrafları de arttı. Bunları topladığınız vakit elektronik kesimine yaklaşık yüzde 30’luk bir artış yansıyabilir” tabirlerini kullandı.

Besinde artırım yılda üçe yahut dörde bölünerek yapılacak

TOBB Besin Sanayi Meclis Lideri Necdet Buzbaş, 2020 yılının haziran ayından başlayıp 2021 Ocak ayına kadar besinde temel hammaddelerde yüzde 50’ye varan fiyat artışı yaşandığını kaydetti, besin dalının öbür dallardan farklı olarak ertelenemeyen bir gereksinim ve tüketilmesi gereken eserlerden oluştuğunu vurguladı. Girdilerde dışa bağımlı olunduğu için döviz kurundaki her yükselişin fiyatı etkilediğini bildiren Buzbaş, “Ama besin sanayi genelde fiyat geçişlerini tüketiciye teğe bir yansıtmaz. Bunun için fiyat artışlarını yılda üçe yahut dörde böler. Böylelikle azar azar artırım yaparak hem piyasaya yedirirler, hem de ziyanlarını ortadaki puan farkını kompanse ederler. Bunun yanında ihracatçı ülkelerin eserlere getirdikleri kısıtlamalar da fiyatları etkileyen global nedenler ortasında yer alıyor” dedi.

“Ülke iktisadını tehdit eder duruma geldi”

Kurdaki artıştan en fazla etkilenen bölümlerden biri de plastik… Plastiğin kullanıldığı yüzlerce eserde de kur nedeni ile değerli oranda fiyat artışı bekleniyor. Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Lideri Yavuz Eroğlu, eser maliyetinde yüzde 60 hisseye sahip olan hammaddede yüzde 150’ye varan oranlarda fiyat artışı yaşadıklarını anlattı. Eroğlu, “Hammaddedeki yüzde 150’lik artışın bitmiş eser maliyetine tesiri yüzde 90 oluyor. Bu artışı müşteriye yansıtmak da, sineye çekmek de çok sürdürülebilir değil. Bir de plastik direkt enflasyon sepetine tesir eden eserlerde kullanılıyor. Türkiye’nin üreten gücü olan sanayiciyi zora sokan yüksek hammadde fiyat artışları, ayrıyeten enflasyonu da körüklüyor. Besin ambalajından plastik ipliklerle dokunan kıyafetlere, paklık gereçleri ambalajından ayakkabıya, içecek şişelerinden mutfak eşyalarına ve daha birçok alanda tüketicilerin hayatına direkt tesir eden plastik eserler, hammaddedeki fiyat artışlarına bağlı olarak zamlandı. En başta üretici firmalarımızı olumsuz etkileyen bu hammadde artışları er ya da geç tüketiciye de yansıyor. Üretim, istihdam ve ihracatı zorlayan hammadde artırımları bilhassa dar gelirli tüketiciyi enflasyon üzerinden vuruyor. Yani sorun yalnızca sektörel sorun olmanın ötesinde ülkemizin iktisadını tümden tehdit eder boyuta geçmiş durumda” diye konuştu.