Tahvile garanti fonu fırsat yaratabilir

Hüseyin KOYUNCUOĞLU

Türkiye’de bu yıl halka arzlara ağır ilginin akabinde sermaye piyasalarının güçlendirilmesine yönelik bölümde büyük heyecan yaratan bir adım daha atılıyor. Yatırım ve finansman piyasalarının çeşitlendirilmesini sağlayacak Tahvil Garanti Fonu için hükümet çalışmalara başladı. Tahvil piyasalarını hareketlendirecek Fon ile yatırımcı inancının artırılması ve şirketler için tahvil kanalıyla borçlanmanın özendirilmesi hedefleniyor. Tahvil Garanti Fonu’nun nasıl kurulacağı ve işleyeceğine dair şimdi ayrıntılı bir bilgi kamuoyuyla paylaşılmasa da Ankara’da çalışmalar hızlanırken ve Fon’un çok yakında kurulması bekleniyor.

Tahvili çıkaran şirketin temerrüde düşmesi durumunda yatırımcıların parasının bir kısmının Tahvil Garanti Fonu teminatına alınacak. Garantinin ne kadar yahut hangi oranda olacağı, nasıl işletileceği TBMM’deki çalışmalar sonucunda aşikâr olacak. Türkiye’de çok da faal olmayan ve şirketlerin finansman kanalları ortasında düşük hisseye sahip olan tahvil piyasasına yatırımcı ilgisinin artması, şirketlerin finansman kaynağı olarak tahvillere yönelimini artırabilir. Yatırımcı inancı ve ilgideki artışla birlikte bilhassa de küçük hacimli şirketlerin tahvil piyasalarına yönelmesi beklenebilir. Lakin şirket tahvillerine ilginin artması için ekonomik konjonktür ve piyasaların da yatırımcıları desteklemesi gerektiği aşikâr…

Aslan hissesi yatırım fonlarında

Pekala şirket tahvillerinde mevcut durum nasıl? Merkez Bankası tarafından açıklanan son menkul değer istatistiklerine nazaran, Türkiye’de şirket borçlanma senetlerinin piyasa bedeli bakımından büyüklüğü yaklaşık 135 milyar 278 milyon lira düzeylerinde. 135.3 milyar liralık şirket tahvilinin yüzde 98,34’üne tekabül eden 133 milyar 28 milyon lirası yerli yatırımcının elinde bulunurken kalan yaklaşık 2.2 milyar liralık kısım yabancı yatırımcıların portföyünde yer alıyor.

Şirket tahvilleri piyasasında yerli yatırımcı kümesinde en büyük alıcılar yatırım fonlarından oluşuyor. Yerli yatırım fonlarının portföyünde 56 milyar 998 milyon liralık şirket tahvili bulunuyor. Bu sayı toplam tahvil piyasasının yüzde 42,13’üne denk geliyor. İkinci sırada ise 23 milyar 443 milyon liralık hacimle ferdi yatırımcılar bulunuyor. Ferdi yatırımcıların tahvil piyasasındaki hacmi yüzde 17,33. Tahvil piyasalarında öteki büyük alıcılar olarak sigorta ve ferdî emeklilik şirketleri ile bankalar olarak sıralanıyor.

Tahvillerin birden fazla kısa vadeli

Şirket tahvillerinde kalan vadelere nazaran dağılıma bakıldığında hayli kısa vadeler dikkat çekerken ise 1 yıla kadar vadeli tahviller ağır basıyor. 135 milyar liralık piyasa bedeline sahip tahvil piyasalarında 94 milyar 624 milyon liralık tahvilin kalan vadesi 1 yıl ve daha az. Yani bu toplam hacmin yüzde 70’i manasına geliyor. Kalan vadesi 2 yılın üzerinde olan şirket tahvili fiyatı ise yalnızca 26.7 milyar lira.

Tahvil garanti fonu için ekonomistler ne düşünüyor?

Firmaların tahvil ihracı teşebbüsleri artabilir

Dünya Müellifi ve Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Erhan Aslanoğlu: Tahvil Garanti Fonu’nun kurulması, Türkiye’de sermaye piyasalarının gelişimine katkıda bulunabilecek bir teşebbüs. Türkiye’de gerçek kesimin finansman gereksinimi büyük oranda banka kredileri yoluyla gerçekleşiyor. Son devirde, pay senedi piyasasında halka arzlar artmaya başlasa da firmaların pay ve tahvil ihracı yoluyla sağlayabildiği kaynağın hissesi hala çok düşük. Ülke derecelendirmesinin düşük olması, risk priminin, CDS üzere oranların yüksek olması, gerçek bölümün iç ve dış kaynak bulmasını hem zorlaştırıyor hem de çok maliyetli kılıyor. Şimdi ayrıntıları aşikâr olmasa da, bu türlü bir garanti fonunun kurulması kimi firmaların tahvil ihracı teşebbüslerini arttıracaktır. Bununla birlikte, yüksek enflasyon, kayıt dışı iktisadın yaygınlığı, kurumsallaşamamış firma yapıları üzere faktörler çok sayıda firmanın tahvil ihracı istekliliğini bastırma potansiyeli barındırıyor. Tasarruf yetersizliği olan bir ülke olarak, bilhassa yabancı ilgisi fonun makroekonomik tesirleri açısından kıymetli olacaktır. Büyük oranda kendisini garantileyen Devlet İç Borçlanma Senetleri piyasasında yabancı hissesinin son yıllarda daima düşerek yüzde 5’lerin altına geldiğini düşünecek olursak, bu türlü bir fonun özel bölüm tahvillerine olan talebi arttırması açısından da ihtiyatlı varsayımlarda bulunmamız gerekiyor. Global iktisatta gelişmiş ülke firma tahvillerinin bile vakit zaman çok büyük bedel kayıpları yaşadığını, uzun vadeli yatırımcıların bu cins tahvillere ihtiyatlı yaklaştığını unutmamak gerekiyor. 2008 krizi sonrası gelişmiş ülkelerde oluşturulan bu tıp garantilerin tahvil risk primlerini düşürmekte olumlu sonuçlar verdiğini izledik. Türkiye Garanti Fonunun da olumlu katkısını beklemek gerekiyor. Fonun yapısı, finansman kaynakları, idaresi üzere ayrıntılar ortaya çıktıkça daha yeterli yorumlayabileceğiz. Bilhassa pandemi periyodunda yeterli performans gösteren ve bunu arttırmaya aday olan imalat sanayi firmaları için bu fon güzel bir imkan yaratabilir. Bu katkı, iklim değişikliği ile kaçınılmaz hala gelen yeşil dönüşüm yatırımlarının finansmanında daha da artabilir.

Artan kişisel yatırımcı ilgisi bu alanda da görülebilir

MARBAŞ Menkul Kıymetler Genel Müdür Yardımcısı Soner Kuru: Tahvil garanti fonunu sermaye piyasalarının güçlenmesi ve derinleşmesi ismine çok kıymetli buluyoruz. Bu fon sonucunda gerçek bölüm şirketlerimizin finansmana erişim alternatiflerinin genişlemesini ve finansman maliyetlerinin düşmesini bekliyoruz. Mevcut durumda şirketlerimizin en değerli finansman kaynağı banka kredileri olarak görünüyor, bunun yanı sıra son periyotta artan halka arzlar da şirketlerin finansmana erişimleriyle ilgili değerli bir alternatif oldu, lakin tahvil ihraçları ile borçlanma formülünün, Türkiye’de bilhassa gelişmiş ekonomilere kıyasla bir ölçü geride kaldığını görüyoruz. Bu fon ile buradaki açığın kapatılacak olması, bu piyasanın derinleşmesi şirketlerimiz ismine değerli bir katkı olacak. Fon, tasarruf sahipleri açısından da tahvilini satın aldığı şirketin temerrüt riskinin yönetilmesi noktasında avantaj oluşturacak, özel kesim tahvillerine olan ilgiyi arttıracak. Bu kapsamda son periyotta sermaye piyasalarına yönelik olarak artan ferdi yatırımcı ilgisinin burada da kendisini göstermesini bekliyoruz.